1 odszedł Abimelech, syn Jerobaalów, do Sychem, do braci matki swojej, i mówił do nich, i do narodu domu ojca matki swej, a rzekł:2 Mówcie proszę, gdzieby słyszeli wszyscy przełożeni Sychem: Co wam lepszego, aby nad wami panowało siedmdziesiąt mężów, wszyscy synowie Jerobaalowi, czyli żeby panował nad wami mąż jeden? pamiętajcie, żem ja kość wasza, i ciało wasze.3 Tedy mówili bracia matki jego o nim, gdzie słyszeli wszyscy przełożeni Sychem, wszystkie te słowa, i nakłoniło się serce ich za Abimelechem, bo rzekli: Brat nasz jest.4 I dali mu siedmdziesiąt srebrników z domu Baalberyt, i naprzyjmował za nie Abimelech ludzi lekkomyślnych, i tułaczów, którzy chodzili za nim.5 I przyszedł w dom ojca swego do Efra, i pobił bracią swą, syny Jerobaalowe, siedmdziesiąt mężów na jednym kamieniu; tylko został Jotam, syn Jerobaalów, najmniejszy, się był skrył.6 I zebrali się wszyscy mężowie Sychem, i wszystek dom Mello, a szedłszy obrali Abimelecha królem na równinie, stał słup w Sychem.7 Co gdy powiedziano Jotamowi, szedłszy stanął na wierzchu góry Garyzym, a podniósłszy głos swój wołał, i rzekł im: Posłuchajcie mię mężowie Sychem, a was też Bóg usłyszy.8 Zeszły się drzewa, aby pomazały nad sobą króla, i rzekły do oliwnego drzewa: Króluj nad nami.9 Którym odpowiedziało oliwne drzewo: opuszczę tłustość moję, przez którą uczczony bywa Bóg i ludzie, a pójdę, abym wystawione było nad drzewy?10 Rzekły potem drzewa do figowego drzewa: Pójdź ty, króluj nad nami.11 Którym odpowiedziało figowe drzewo: Izali opuszczę słodkość moję, i owoc mój wyborny, a pójdę, abym wystawione było nad drzewy?12 Potem rzekły drzewa do macicy winnej: Pójdź ty, króluj nad nami.13 Tedy im odpowiedziała macica: Izali opuszczę moszcz mój, który uwesela Boga i ludzie, a pójdę, abym wystawiona była nad drzewy?14 I rzekły wszystkie drzewa do ostu: Pójdź ty, króluj nad nami.15 Tedy odpowiedział oset drzewom: wy prawdziwie chcecie pomazać mię za króla nad sobą, pójdźcież, a odpoczywajcie pod cieniem moim, a jeźliż nie, niech ogień z ostu, a spali Cedry Libańskie.16 A tak teraz jeźliście prawdziwie a szczerze uczynili, obrawszy sobie królem Abimelecha; a jeźliście się dobrze obeszli z Jerobaalem i z domem jego, a jeźliście podług dobrodziejstw ręki jego uczynili z nim;17 ( walczył ojciec mój za was, i podał swą w niebezpieczeństwo, aby was wyrwał z ręki Madyjańczyków;18 Aleście wy powstali przeciw domowi ojca mego dziś, i pobiliście syny jego, siedmdziesiąt mężów na jednym kamieniu, i obraliście królem Abimelecha, syna służebnicy jego, nad mężami Sychem, iż bratem waszym jest.)19 Jeźliście prawdziwie a szczerze obeszli się z Jerobaalem, i z domem jego dnia tego, weselcież się z Abimelecha, a on niech się też weseli z was.20 Ale jeźliż nie, niechajże wynijdzie ogień z Abimelecha, a pożre męże Sychem, i dom Mello; niechajże też wynijdzie ogień od mężów Sychem, i z domu Mello, a pożre Abimelecha.21 Tedy uciekł Jotam, a uciekłszy poszedł do Beer, i mieszkał tam, bojąc się Abimelecha, brata swego.22 A tak panował Abimelech nad Izraelem przez trzy lata.23 I posłał Bóg ducha złego między Abimelecha i między męże Sychemskie, a złamali wiarę mężowie Sychem Abimelechowi;24 Aby się zemszczono krzywdy siedemdziesięciu synów Jerobaalowych, aby krew ich przyszła na Abimelecha, brata ich, który je pobił, i na męże Sychemskie, którzy zmocnili ręce jego, aby pobił bracią swoję.25 I zasadzili się nań mężowie Sychemscy na wierzchu gór, a rozbijali każdego, który szedł tamtą drogą. I powiedziano to Abimelechowi.26 przyszedł Gaal, syn Obedów, i bracia jego, i przyszedł do Sychem, a poufali mu mężowie Sychem.27 A wyszedłszy na pola zbierali wina swoje, i tłoczyli, weseląc się; a wszedłszy w dom bogów swoich, jedli i pili, a złorzeczyli Abimelechowi.28 Tedy rzekł Gaal, syn Obedów: jest Abimelech? i co jest Sychem, żebyśmy mu służyli? azaż nie jest syn Jerobaalów, a Zebul urzędnikiem jego? raczej służcie mężom Hemora, ojca Sychemowego; bo byśmy służyć mieli?29 O by kto podał ten lud w ręce moje, aby sprzątnął Abimelecha! I rzekł Abimelechowi: Zbierz swoje wojsko, a wynijdź.30 A usłyszawszy Zebul, przełożony miasta onego, słowa Gaala, syna Obedowego, zapalił się gniew jego.31 I wyprawił posły do Abimelecha potajemnie, mówiąc: Oto Gaal, syn Obedów, i bracia jego przyszli do Sychem, a oto chcą walczyć z miastem przeciwko tobie.32 A tak teraz wstań nocą, ty i lud, który jest z tobą, a uczyń zasadzkę w polu.33 A rano, gdy słońce wznijdzie, wstawszy uderzysz na miasto; a gdy on i lud, który jest z nim, wynijdzie przeciw tobie, uczynisz z nim, co będzie chciała ręka twoja.34 Tedy wstawszy Abimelech, i wszystek lud, który z nim był, w nocy, zasadzili się przeciw Sychem na czterech miejscach.35 A wyszedłszy Gaal, syn Obedów, stanął w samej bramie miasta; wstał też i Abimelech, i lud, który z nim był, z zasadzki.36 A widząc Gaal lud, rzekł do Zebula: Oto, lud idzie z wierzchu gór. Któremu odpowiedział Zebul: Cień góry ty widzisz, ludzie.37 Tedy po wtóre rzekł Gaal, mówiąc: Oto, lud zstępuje z góry a jeden huf idzie drogą równiny Meonenim.38 Tedy rzekł do niego Zebul: Gdzież teraz usta twoje, które mówiły: Co jest Abimelech, abyśmy mu służyć mieli? izali to nie ten lud, któryś wzgardził? teraz, a walcz przeciw niemu.39 A tak wyszedł Gaal przed mężami Sychem, a walczył przeciw Abimelechowi.40 I gonił go Abimelech, gdy przed nim uciekał, a poległo wiele rannych aż do samej bramy.41 I został Abimelech w Aruma; a Zebul wygnał Gaala z bracią jego, aby nie mieszkali w Sychem.42 Ale wyszedł lud w pole, i powiedziano to Abimelechowi.43 Wziąwszy tedy lud, rozdzielił go na trzy hufce, i zasadził się w polu; a widząc, a oto lud wychodził z miasta, wypadł na nie, i pobił je.44 Bo Abimelech i hufy, które z nim były, uderzyły na nie, i stanęli u samej bramy miasta, a inne dwa hufy uderzyły na wszystkie, którzy byli w polu, i pobili je.45 A Abimelech dobywał miasta przez on wszystek dzień, i wziął je; a lud, który w niem był, pomordował, a zburzywszy miasto, posiał je solą.46 A usłyszawszy wszyscy mężowie, którzy byli na wieży Sychem, przyszli do twierdzy domu boga Beryt.47 I opowiedziano Abimelechowi, że się tam zgromadzili wszyscy mężowie wieży Sychem.48 Tedy szedł Abimelech na górę Salmon, on i wszystek lud, który był z nim; a nabrawszy z sobą siekier, uciął gałąź z drzewa, a wziąwszy ją, włożył na ramiona swoje, i rzekł do ludu, który z nim był: Co widzicie, żem uczynił, prędko czyńcie tak, jak o ja.49 A tak uciąwszy z onego wszystkiego ludu każdy gałąź swoję, szli za Abimelechem, a kładli je około twierdzy i spalili niemi twierdzą ogniem, i poginęło tam wszystkich mężów wieży Sychemskiej około tysiąca mężów i niewiast.50 Potem szedł Abimelech do Tebes, a położywszy się przeciwko Tebes, dobył go.51 Ale wieża była mocna w pośrodku miasta, na którą uciekli wszyscy mężowie, i , i wszyscy miasta, a zamknąwszy ją za sobą, weszli na dach wieży.52 Tedy przyszedł Abimelech aż do samej wieży, i dobywał jej, a stanąwszy u samych drzwi wieży, chciał ją spalić ogniem.53 Między tem zrzuciła niewiasta niektóra sztukę kamienia od żarn na głowę Abimelechowę, i rozbiła wierzch głowy jego.54 Który natychmiast zawoławszy pacholika, co nosił broń jego, rzekł do niego: Dobądź miecza twego, a zabij mię, by nie rzeczono o mnie: Niewiasta go zabiła: a tak przebił go pacholik jego, i umarł.55 A widząc mężowie Izraelscy, iż umarł Abimelech, rozeszli się każdy do miejsca swego.56 I oddał Bóg ono złe Abimelechowi, które uczynił nad ojcem swoim, zabiwszy siedmdziesiąt braci swych.57 I wszystko złe mężów Sychem obrócił Bóg na głowę ich; a przyszło na nie przeklęstwo Jotama, syna Jerobaalowego.
1 I powstał po Abimelechu na obronę Izraela Tola, syn Fui, syna Dodowego, mąż z pokolenia Isascharowego, a ten mieszkał w Samir na górze Efraim.2 I sądził Izraela przez dwadzieścia i trzy lata, potem umarł, i pogrzbion jest w Samir.3 A po nim powstał Jair Galaadczyk, który sądził Izraela przez dwadzieścia i dwa lata.4 A ten miał trzydzieści synów, którzy jeździli na trzydziestu ośląt, a mieli trzydzieści miast, które zwano Awot Jair aż po dzisiejszy dzień w ziemi Galaadskiej.5 I umarł Jair, a pogrzebion jest w Kamon.6 Lecz znowu synowie Izraelscy czynili złe przed oczyma Pańskiemi, a służąc Baalowi, i Astaratowi, i bogom Syryjskim, i bogom Sydońskim, i bogom Moabskim, i bogom synów Ammon, i nawet bogom Filistyńskim, a opuściwszy Pana, nie służyli mu.7 się wzruszył gniewem Pan przeciw Izraelowi, i podał je w ręce Filistynów, i w ręce synów Ammonowych.8 Którzy trapili i uciskali syny Izraelskie od roku przez osiemnaście lat, wszystkie syny Izraelskie, którzy byli przed Jordanem w ziemi Amorejczyka, która jest w Galaad.9 Przeprawili się też synowie Ammonowi za Jordan, aby walczyli z Judą, i z Benjaminem, także i z domem Efraimowym, i ścisnęli Izraelczyki bardzo.10 wołali synowie Izraelscy do Pana, mówiąc: Zgrzeszyliśmy tobie, żeśmy opuścili ciebie, Boga naszego, i służyliśmy Baalom.11 Ale Pan rzekł do synów Izraelskich: Izalim was od Egipczyków, i od Amorejczyków, od synów Ammonowych, i od Filistynów,12 I od Sydończyków, i Amalekitów, i Mahanitów, którzy was trapili, gdyście wołali do mnie, nie wybawił z ręki ich?13 Aleście wy mię opuścili, a służyliście bogom cudzym; przetoż was więcej nie wybawię.14 Idźcież, a wołajcie do bogów, któreście sobie obrali; oni niechaj was wybawią czasu ucisku waszego.15 I odpowiedzieli synowie Izraelscy Panu: Zgrzeszyliśmy; uczyńże ty z nami, co się zda dobrego w oczach twoich, tylko wybaw nas prosimy dnia tego.16 I wyrzucili bogi cudze z pośrodku siebie, a służyli Panu, i użalił się Pan utrapienia Izraelskiego.17 Zebrali się tedy synowie Ammonowi, a położyli się obozem w Galaad; zebrali się też i synowie Izraelscy, a położyli się obozem w Masfa.18 Tedy rzekł lud i przełożeni w Galaad między sobą: Kto się naprzód pocznie potykać z syny Ammonowymi, ten będzie nad wszystkimi mieszkającymi w Galaad.
1 A niektórzy przyszedłszy z Judzkiej ziemi, nauczali braci: się nie obrzeżecie według zwyczaju Mojżeszowego, nie możecie być zbawieni.2 A gdy różnicę i spór niemały Paweł i Barnabasz mieli z nimi, postanowili, aby Paweł i Barnabasz i niektórzy inni z nich szli do Apostołów i do starszych do , z strony tego sporu.3 Oni będąc odprowadzeni od zboru, szli przez Fenicyję i Samaryję, powiadając o nawróceniu poganów i uczynili wielką radość wszystkim braciom.4 A gdy przyszli do Jeruzalemu, przyjęci byli od zboru i od Apostołów, i starszych, i opowiedzieli, cokolwiek Bóg przez nie czynił.5 Ale powstali niektórzy z sekty Faryzeuszów, którzy byli uwierzyli, mówiąc: Że ich trzeba obrzezać i im, żeby zachowali Mojżeszowy.6 Zgromadzili się tedy Apostołowie i starsi, aby wejrzeli w tę sprawę.7 A gdy był wielki spór o tem, powstawszy Piotr, rzekł do nich: Mężowie bracia! wy wiecie, że od dawnych dni Bóg mię obrał między wami, aby przez usta moje poganie słuchali słowa i uwierzyli.8 A Bóg, który zna serca, wydał im , dawszy im Ducha Świętego, jako i nam.9 I nie uczynił żadnej różnicy między nami a nimi, wiarą oczyściwszy serca ich.10 teraz, kusicie Boga, kładąc jarzmo na szyję uczniów, którego ani ojcowie nasi, ani myśmy znosić nie mogli?11 Ale przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa wierzymy, iż będziemy zbawieni tym sposobem, jako i oni.12 I milczało ono mnóstwo, a słuchali Barnabasza i Pawła, którzy opowiadali, jako wielkie znamiona i cuda czynił Bóg przez nie między pogany.13 A gdy oni umilknęli, odpowiedział , mówiąc: Mężowie bracia! słuchajcie mię.14 Szymon powiedział, jako Bóg najpierwej wejrzał na pogany, aby z nich wziął lud imieniowi swemu.15 A z tem się zgadzają prorockie, jako jest napisano:16 Potem się wrócę, a pobuduję Dawidowy upadły, a obaliny jego zasię pobuduję i znowu go wystawię,17 Aby ci, co pozostali z ludzi, szukali Pana i wszyscy narodowie, nad którymi wzywano imienia mojego, mówi Pan, który to wszystko czyni.18 Znajomeć są Bogu od wieku wszystkie sprawy jego.19 Przetoż moje zdanie jest, żeby nie trwożyć tych, którzy się z poganów do Boga nawracają.20 Ale raczej pisać do nich, aby się wstrzymywali od splugawienia i od , i od rzeczy dławionych, i ode krwi.21 Mojżesz od dawnych wieków ma w każdym mieście te, którzy go opowiadają, gdyż go w bóżnicach na każdy sabat czytają.22 Tedy się zdało Apostołom i starszym ze wszystkim zborem, aby wybrane spośród siebie męże posłali do Antyjochyi z Pawłem i z Barnabaszem, to jest Judasa, którego zwano Barsabaszem, i Sylę, męże przedniejsze między braćmi.23 Napisawszy to przez rękę ich: Apostołowie i starsi, i bracia tym, którzy są w Antyjochyi i w Syryi, i w Cylicyi, braciom którzy są z pogan, zdrowia życzymy;24 Ponieważeśmy słyszeli, że niektórzy wyszedłszy od nas, zatrwożyli was słowy, wątląc dusze wasze, a mówiąc, że się musicie obrzezać i zakon zachowywać, którymeśmy tego nie poruczyli,25 Zdało się nam jednomyślnie zgromadzonym, posłać do was męże wybrane z miłymi naszymi, Barnabaszem i z Pawłem,26 Z ludźmi, którzy wydali dusze swe dla imienia Pana naszego, Jezusa Chrystusa.27 Przetoż posłaliśmy Judasa i Sylę, którzy wam i ustnie toż powiedzą.28 Albowiem zdało się Duchowi Świętemu i nam, abyśmy więcej nie kładli na was żadnego ciężaru, oprócz tych rzeczy potrzebnych;29 Abyście się wstrzymywali od rzeczy bałwanom ofiarowanych, i od krwi, i od rzeczy dławionych, i od wszeteczeństwa, których rzeczy jeźli się strzec będziecie, dobrze uczynicie. Miejcie się dobrze.30 A tak oni będąc odprawieni, przyszli do Antyjochyi, a zgromadziwszy mnóstwo, oddali list.31 A przeczytawszy, radowali się z pociechy.32 A Judas i Sylas, będąc i oni prorokami, długiemi słowy napominali braci i utwierdzali je.33 A zamieszkawszy tam do czasu, odprawieni są z pokojem od braci do Apostołów.34 Lecz Syli zdało się tam zostać.35 Także Paweł i Barnabasz zamieszkali w Antyjochyi, nauczając i opowiadając z wieloma innymi słowo Pańskie.36 A po kilku dniach rzekł Paweł do Barnabasza: Wróciwszy się, nawiedźmy braci naszych po wszystkich miastach, w którycheśmy opowiadali słowo Pańskie, jakoli się mają.37 Tedy Barnabasz radził, aby z sobą wzięli i Jana, którego zwano Markiem.38 Ale się to Pawłowi nie zdało brać tego z sobą, który był odszedł od nich z Pamfilii, a nie chodził z nimi na onę pracę.39 I wszczął się między nimi wielki gniew, tak iż odszedł jeden od drugiego, a Barnabasz wziąwszy z sobą Marka, płynął do Cypru.40 Ale Paweł obrawszy sobie Sylę, wyszedł, będąc poruczony łasce Bożej od braci:41 I przechodził Syryję, i Cilicyję, utwierdzając zbory.
1 Błogosław, duszo moja! Panu. Panie, Boże mój! wielceś jest wielmożnym; chwałę i ozdobę przyoblokłeś.2 Przyodziałeś się światłością jako szatą; rozciągnąłeś niebiosa jako oponę.3 Któryś zasklepił na wodach pałace swoje; który używasz obłoków miasto wozów; który chodzisz na skrzydłach wiatrowych;4 Który czynisz duchy posłami swymi; ty czynisz sługi swe ogniem pałającym.5 Ugruntowałeś ziemię na słupach jej, tak, że się nie poruszy na wieki wieczne.6 Przepaścią jako szatą przyodziałeś ją był, tak, że wody stały nad górami.7 Na zgromienie twojerozbiegły się, a na głos pogromu twego prędko zuciekały.8 Wstąpiły góry, zniżyły się doliny na miejsce, któreś im założył.9 Zamierzyłeś im kres, aby go nie przestępowały, ani się wracały na okrycie ziemi.10 Który wypuszczasz źródła po dolinach, aby płynęły między górami,11 A napój dawały wszystkiemu zwierzowi polnemu; a z nich gaszą leśne osły pragnienie swoje.12 Przy nich mieszka ptastwo niebieskie, a z pośród gałązek głos wydaje.13 Który pokrapiasz góry z pałaców swoich, aby się z owoców spraw twoich nasycała ziemia.14 Za twoją sprawą rośnie trawa dla bydła, a zioła na pożytek człowieczy; ty wywodzisz chleb z ziemi:15 I wino, które uwesela serce człowiecze, od którego się lśni twarz jako od oleju; i chleb, który zatrzymuje ludzki.16 Nasycone bywają i drzewa Pańskie, i cedry Libanu, których nasadził;17 Na których ptaki gniazda swe mają, i bocian na jedlinach ma dom swój.18 Góry wysokie dzikim kozom, a skały są ucieczką królikom.19 Uczynił miesiąc dla pewnych czasów, a słońce zna zachód swój.20 Przywodzisz ciemność, i bywa noc, w którą wychodzą wszystkie zwierzęta leśne.21 Lwięta ryczą do łupu, i szukają od Boga pokarmu swego.22 Lecz gdy słońce wznijdzie, zaś się zgromadzają, i w jamach swoich kładą się.23 wychodzi człowiek do roboty swojej, i do pracy swojej aż do wieczora.24 O wielkie są sprawy twoje, Panie! te wszystkie mądrześ uczynił, a napełniona jest ziemia bogactwem twojem.25 W morzu zaś wielkiem i bardzo szerokiem, tam są płazy, którym nie masz liczby, i zwierzęta małe i wielkie.26 Po niem okręty przechodzą, i wieloryb, któregoś ty stworzył, aby w niem igrał.27 to na cię oczekuje, abyś im dał pokarm czasu swego.28 Gdy im dajesz, zbierają; gdy otwierasz rękę twoję, nasycone bywają dobremi rzeczami.29 Lecz gdy ukrywasz twoje, trwożą sobą; gdy odbierasz ducha ich, giną, i w proch się swój obracają.30 Gdy wysyłasz ducha twego, stworzone bywają, i odnawiasz oblicze ziemi.31 Niechajże będzie chwała Pańska na wieki; niech się rozweseli Pan w sprawach swoich.32 On gdy wejrzy na ziemię, zadrży; dotknie się gór, a zakurzą się.33 Będę śpiewał Panu za żywota mego; będę śpiewał Bogu memu, póki mię staje.34 O nim będzie wdzięczna moja, a ja się rozweselę w Panu.35 Oby byli wytraceni grzesznicy z ziemi, a niezbożnych aby już nie było! Błogosław, duszo moja! Panu. Halleluja.
Słowniczek archaizmów (38)
tedy
wtedy, zatem
wszystek, wszystko, wszystkiego
cały, każdy
wżdy
jednak, mimo to
iż
że
kędy
gdzie
azaż, izali
czyż? (pytanie retoryczne)
jeźli, jeźliż
jeśli
wynijdzie
wyjdzie
albowiem
ponieważ, bo
duszę
życie, osoba, człowiek
jedno
tylko (np. „jedno wierz” = tylko wierz)
nadto
ponadto
cóż
co
czemuż
dlaczego
onego, onej, onemu
ten, tamten
jakoby
jak gdyby; żeby
wnijdź
wejdzie, wejść
nazajutrz
następnego dnia
niewiasta, niewiasty
kobieta
przedniejsi
najznamienitszy, naczelny
snać
może, być może
przetoż
dlatego
hetmanem
dowódca wojska
jeruzalemu
Jerozolima
rozkazać
polecić, nakazać; polecenie
zakon
Prawo Mojżeszowe (Tora)
ewangielii
ewangelia, Dobra Nowina
świadectwo
w Biblii często: przykazania Boże; „skrzynia świadectwa”
przecz
dlaczego
jakób
Jakub
mowa, mowy
słowo, wypowiedź; także: język
zasię
zaś, natomiast
przybytek
namiot spotkania; miejsce mieszkania Boga wśród ludu
bałwanów, bałwanom
bożek, posąg bałwochwalczy
wszeteczeństwa
rozpusta, niemoralność
żywot, żywota
życie; także: łono, brzuch
jakoż
a więc, jakże
oblicze
twarz; „przed obliczem” = w obecności
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Łaską zbawieni
Dz 15
Na zgromadzeniu w Jerozolimie wierzący spierają się, czy nawróceni poganie muszą przyjąć całe prawo Mojżeszowe. Piotr przypomina, że Bóg dał im Ducha tak samo jak Żydom, a potem mówi najważniejsze zdanie: wierzymy, że przez łaskę Pana Jezusa zostaniemy zbawieni, tak jak i oni. Kościół nie dokłada ludziom ciężarów, których sam nie udźwignął. Jakub proponuje rozsądny kompromis w sprawach praktycznych, ale zbawienie pozostaje darem. Dziś zastanów się, czy nie dokładasz komuś, albo sobie, warunków, których Bóg nie postawił. Postaw sobie za cel przyjmować innych tak, jak Bóg przyjął ciebie. Powiedz dziś komuś życzliwe słowo zachęty bez żadnych "ale". Łaska nie usuwa odpowiedzialności za życie w świętości, lecz daje nową motywację, którą jest wdzięczność, a nie strach.
Modlitwa: Panie, dziękuję, że zbawiasz z łaski. Pomóż mi nie dokładać innym ciężarów, których Ty nie nałożyłeś.