1 I stało się, gdy przestał mówić do Saula, że Jonatanowa spoiła się z duszą Dwidową, i umiłował go Jonatan, jako duszę swoję.2 I wziął go Saul dnia , ani mu dopuścił, żeby się wracał do domu ojca swego.3 A tak uczynił Jonatan z Dawidem przymierze, bo go miłował jak duszę swoję.4 A zdjawszy z siebie Jonatan płaszcz, który miał na sobie, dał go Dawidowi, i szaty swe, aż do miecza swego, i aż do pasa swego rycerskiego.5 I wychadzał Dawid do , do czego go kolwiek posyłał Saul, a roztropnie się sprawował; i przełożył go Saul nad rycerstwem, i był wdzięcznym w oczach wszystkiego ludu, także i w oczach sług Saulowych.6 I stało się, gdy się wracali, a Dawid się też wracał od porażki Filistynów, że wyszły ze wszystkich miast Izraelskich, śpiewając i grając przeciwko Saulowi królowi z bębnami, z , i z gęślami.7 A śpiewając na przemiany one niewiasty, grały i mówiły: Poraził Saul swój tysiąc, ale Dawid swoich dziesięć tysięcy.8 I rozgniewał się Saul bardzo, bo się nie podobały w oczach jego te słowa; i rzekł: Przywłaszczyli Dawidowi dziesięć tysięcy, a mnie przywłaszczyli tysiąc: a czegoż mu niedostaje, królestwa?9 Saul krzywo patrzył na Dawida od onegoż dnia i na potem.10 I stało się drugiego dnia, że przypadł Duch Boży zły na Saula, i prorokował w pośrodku domu, a Dawid grał ręką swoją dnia onego, jako i przedtem, a Saul miał włócznią w ręce swej.11 I cisnął Saul włócznią, mówiąc: Przebiję Dawida aż ku ścianie; ale się uchylił Dawid przed nim po dwa .12 I bał się Saul Dawida, przeto że Pan był z nim, a od Saula odstąpił.13 I odprawił go Saul od siebie, a uczynił go nad tysiącem, i wychadzał a wchadzał przed ludem.14 Owa Dawid we wszystkich drogach swych roztropnie się sprawował; bo Pan był z nim.15 Co gdy widział Saul, tak bardzo roztropnie sobie poczynał, bał się go.16 Ale wszystek Izrael i Juda miłował Dawida; bo on wychadzał i wchadzał przed nimi.17 I rzekł Saul do Dawida: Oto, córkę moję starszą Merob dam ci za żonę, jedno bądź mężem mocnym, i odprawuj wojny Pańskie; bo tak Saul sobie mówił: Niech nie będzie ręka moja na nim, ale niech będzie na nim ręka Filistynów.18 rzekł Dawid do Saula: Któżem ja? albo co za stan mój, albo co za dom ojca mego w Izraelu, żebym był zięciem królewskim?19 I stało się, gdy przyszedł czas, którego miała być dana Merob, córka Saulowa, Dawidowi, że ona dana jest Adryjelowi Meholatyckiemu za żonę.20 Ale się rozmiłowała Michol, córka Saulowa, Dawida; co gdy powiedziano Saulowi, miło mu to było.21 I rzekł Saul: Dam mu ją, żeby mu była sidłem, a żeby była na nim ręka Filistynów. Przetoż rzekł Saul do Dawida: Po drugie będziesz zięciem moim dzisiaj.22 Tedy Saul sługom swoim: Rzeczcie do Dawida potajemnie, mówiąc: Oto, upodobał cię sobie król, i wszyscy słudzy jego miłują cię, a tak teraz bądź zięciem królewskim.23 A gdy mówili słudzy Saulowi w uszy Dawidowe te słowa, odpowiedział Dawid: Czy się wam mała rzecz widzi, być zięciem królewskim, gdyżem ja jest mężem ubogim i podłym?24 Tedy słudzy Saulowi oznajmili mu, mówiąc: Tak powiedział Dawid.25 I rzekł Saul: Tak powiedzcie Dawidowi: Nie dbać król o wiano, tylko chce mieć sto nieobrzezek Filistyńskich, aby się stała nad nieprzyjaciołmi królewskimi; bo Saul myślił, Dawida podać w ręce Filistynom.26 Tedy słudzy jego powiedzieli te słowa Dawidowi; i spodobało się to Dawidowi, aby został zięciem królewskim; a jeszcze się nie były wypełniły dni one.27 Wstał tedy Dawid, i poszedł, on i mężowie jego, i zabił z Filistynów dwieście mężów, i przyniósł Dawid nieobrzezki ich, i oddano je spełna królowi, aby był zięciem królewskim. A tak dał mu Saul Michol, córkę swą za żonę.28 A widząc Saul, i bacząc, że Pan był z Dawidem, a iż Michol, córka jego, miłowała go,29 Tem więcej Saul obawiał się Dawida, i stał się Saul nieprzyjacielem Dawidowi po wszystkie dni.30 I wpadały Filistyńskie do ziemi. A kiedykolwiek wpadały, roztropniej sobie poczynał Dawid nad wszystkie sługi Saulowe; przetoż sławne było imię jego bardzo.
1 mówił Saul do Jonatana, syna swego, i do wszystkich sług swoich, aby zabili Dawida; ale Jonatan syn Saula, kochał się w Dawidzie bardzo.2 I oznajmił to Jonatan Dawidowi, mówiąc: Saul, ojciec mój, myśli cię zabić; teraz strzeż się proszę aż do zaranku, a zataisz się, i skryjesz się.3 A ja wynijdę, i stanę podle ojca mego na polu, gdzie ty będziesz, i będę mówił o tobie z ojcem moim, a cokolwiek pobaczę, toć oznajmię.4 A tak mówił Jonatan o Dawidzie dobrze do Saula, ojca swego, i rzekł do niego: Niech nie grzeszy król przeciwko słudze swemu Dawidowi: boć nic nie winien, sprawy jego byłyć bardzo pożyteczne;5 Gdyż położył swą w ręce swej, i zabił Filistyńczyka, i uczynił Pan wybawienie wielkie wszystkiemu Izraelowi. Coś widział, i uradowałeś się. Przeczżebyś tedy miał grzeszyć przeciw krwi niewinnej, chcąc zabić Dawida bez przyczyny?6 I usłuchał Saul słów Jonatanowych, i przysiągł Saul: Jako żywy Pan, że nie umrze.7 A tak przyzwał Jonatan Dawida, i opowiedział mu Jonatan wszystkie one słowa; i Jonatan Dawida do Saula, i był przed nim, jako i przedtem.8 I wszczęła się znowu wojna, a ciągnął Dawid, i walczył przeciwko Filistynom, i poraził je porażką wielką, i uciekli przed jego.9 Wtem Duch Pański zły przypadł na Saula, który w domu swym siedział, mając włócznią swoję w ręce swej, a Dawid grał ręką swą.10 I myślił Saul przebić Dawida włócznią aż ku ścianie: ale się uchylił przed Saulem, i uderzyła włócznia w ścianę, a Dawid uciekł, i uszedł nocy.11 Potem posłał Saul posły do domu Dawidowego, aby nań strzegli, i zabili go rano. I oznajmiła to Dawidowi Michol, żona jego, mówiąc: Jeźliże nie ochronisz duszy twojej tej nocy, jutro zabity będziesz.12 Przetoż spuściła Michol Dawida oknem, który uszedłszy uciekł, i zachowany jest.13 A wziąwszy Michol obraz, położyła na łożu, a wezgłówko z koziej skóry położyła pod głowę jego, i przykryła szatą.14 Tedy posłał Saul posły, aby porwali Dawida; ale rzekła: Choruje.15 Znowu posłał Saul posły, aby oglądali Dawida, mówiąc: Przynieście go na łożu do mnie, abym go zabił.16 A gdy przyszli posłowie, oto obraz na łożu, a wezgłówko z koziej skóry pod głowami jego.17 I rzekł Saul do Michol: Czemuś mię tak oszukała, a wypuściłaś nieprzyjaciela mego, aby uszedł? Tedy rzekła Michol Saulowi: Bo mi mówił, puść mię, inaczej zabiję cię.18 A tak Dawid uciekłszy uszedł, a przyszedł do Samuela, do Ramaty, i oznajmił mu , co mu czynił Saul. Poszedł tedy on i Samuel, a mieszkali w Najot.19 I oznajmiono Saulowi, mówiąc: Oto Dawid jest w Najot w Ramacie.20 Tedy posłał Saul posły, aby pojmali Dawida; którzy gdy ujrzeli gromadę proroków prorokujących, i Samuela stojącego, a przełożonego nad nimi, przyszedł i na posły Saulowe Duch Boży, a prorokowali i oni.21 Co gdy oznajmiono Saulowi, posłał inne posły, a prorokowali oni. Znowu tedy Saul posłał i trzecie posły, lecz prorokowali i ci.22 Potem szedł i sam do Ramaty, i przyszedł aż do studni wielkiej, która jest w Sokot, i pytał się a mówił: Gdzie jest Samuel i Dawid? i powiedziano mu: Oto są w Najot w Ramacie.23 I szedł tam do Najot w Ramacie, a przyszedł też nań Duch Boży; a tak idąc dalej prorokował, aż przyszedł do Najot w Ramacie.24 I zewlekł też sam szaty swoje, a prorokował i on przed Samuelem, a padłszy leżał nagim przez on cały dzień i przez całą noc; stądże weszło w przypowieść: i Saul między prorokami?
1 Ale Dawid uciekłszy z Najotu, który jest w Ramacie, przyszedł, i mówił przed Jonatanem, cóżem uczynił? co za moja? i co za grzech mój przeciw ojcu twemu, że szuka mojej?2 Który mu odpowiedział: Boże uchowaj! nie umrzesz; oto nie czyni ojciec mój nic wielkiego albo małego, aż mi oznajmi; azażby taić miał ojciec mój przedemną i tego? Nie uczyni tego.3 A przysiągł Dawid, rzekłszy: Wie ojciec twój, żem znalazł łaskę w oczach twoich, i myśli: Niech o tem niewie Jonatan, by się nie frasował; i jako żywy Pan, żywa i dusza twoja, że tylko krok jeden jest między mną, i między śmiercią.4 I odpowiedział Jonatan Dawidowi: Co mi kolwiek rzecze dusza twoja, uczynięć.5 rzekł Dawid do Jonatana: Oto, nów miesiąca jutro, a jam zwykł siadać z królem przy stole; puść mię tedy, że się skryję na polu aż do wieczora trzeciego dnia.6 A się pilnie pytał o mnie ojciec twój, rzeczesz: Prosił mię bardzo Dawid, aby szedł do , miasta swego; bo tam ofiarę uroczystą ma sprawować rodzina jego.7 Jeźli tak rzecze: Dobrze, pokój będzie słudze twemu; ale jeźli się rozgniewa, wiedz, się dopełniła złość jego.8 uczyń miłosierdzie nad sługą twoim, gdyżeś w przymierze Pańskie z sobą sługę twego; a jeźli we mnie jest nieprawość, ty mię zabij; a do ojca twego przeczbyś mię miał wodzić?9 I rzekł Jonatan: Boże cię tego uchowaj; bo jeźli się pewnie dowiem, że się dopełniła złość ojca mego, aby przyszła przeciw tobie, izalibym ci tego nie oznajmił?10 I rzekł Dawid do Jonatana: Któż mi oznajmi, jeźliżeć co odpowie ojciec twój przykrego?11 Odpowiedział Jonatan Dawidowi: Pójdź, a wynijdźmy na pole. I wyszli obaj na pole.12 Tedy rzekł Jonatan do Dawida; Pan, Bóg Izraelski, (skoro się wywiem o woli ojca mego o tym czasie jutro, albo dnia trzeciego, a będzie co dobrego o Dawidzie, a jeźli zarazem nie poślę do ciebie, i nie oznajmięć,)13 To niech uczyni Pan, Bóg Izraelski, mówię, Jonatanowi, i to niech przyczyni. A jeźliże będzie chciał ojciec mój przywieść złe na cię, i toć objawię, i puszczę cię, abyś szedł w pokoju, a niech będzie Pan z tobą, jako był z ojcem moim.14 Także i ty, będęli żyw, i ty mówię uczynisz ze mną miłosierdzie Pańskie, a choćbym i umarł,15 Przecię nie oddalisz miłosierdzia twego od domu mego aż na wieki, ani gdy wykorzeni Pan nieprzyjacioły Dawidowe wszystkie z ziemi.16 I uczynił Jonatan przymierze z domem Dawidowym, mówiąc: Niech tego szuka Pan z ręki nieprzyjaciół Dawidowych.17 Nadto jeszcze Jonatan przysiągł Dawidowi przez miłość, którą go miłował; bo jako miłował duszę swoję, tak go też miłował.18 I rzekł do niego Jonatan: Jutro nów miesiąca, a będą się pytać o tobie, ponieważ próżne będzie miejsce twoje.19 Przetoż przez trzy dni będziesz się ukrywał, i zstąpisz prędko, a przyjdziesz na miejsce, gdzieś się był ukrył, gdy była sprawa o tobie, a będziesz siedział u kamienia Ezel.20 A ja wystrzelę trzy strzały po bok jego, zmierzając sobie do celu.21 A potem poślę chłopca, mówiąc mu: Idź, najdzij strzały. A jeźli rzekę chłopcu: Owo strzały za tobą sam bliżej, przynieś je, tedy przyjdź; bo masz pokój, i nie stanieć się nic złego, jako żywy Pan.22 Ale jeźliż rzekę chłopcu: Oto strzały przed tobą tam dalej; idź, bo cię wypuścił Pan.23 A tego, o czemeśmy mówili ja i ty, tego Pan świadkiem będzie między mną a między tobą aż na wieki.24 A tak skrył się Dawid w polu. A gdy przyszedł nów miesiąca, siadł król do stołu, aby jadł.25 A gdy usiadł król na swojej według zwyczaju, na stolicy przy ścianie, powstał Jonatan; i siadł Abner podle Saula, a zostało próżne miejsce Dawidowe.26 Lecz nie rzekł Saul nic dnia, bo myślał: Przydało mu się podobno coś, lub jest czystym lub nieczystym.27 A gdy było dnia wtórego po nowiu miesiąca, było zaś próżne miejsce Dawidowe. I rzekł Saul do Jonatana, syna swego: nie przyszedł syn Isajego, ani wczoraj, ani dziś do stołu?28 Odpowiedział Jonatan Saulowi: Usilnie mię prosił Dawid, aby szedł do Betlehem;29 I mówił: Puść mię proszę, bo sprawuje ofiarę rodzina nasza w mieście; tamże mię wezwał brat mój. A tak teraz jeźlim znalazł łaskę w oczach twoich, pójdę proszę, i oglądam bracią moję; dla tegoć nie przyszedł do stołu królewskiego.30 I zapalił się gniewem Saul na Jonatana, i rzekł mu: Synu złośliwy, a upornej matki, nie wiem, iżeś sobie obrał syna Isajego, ku zelżywości twojej, i ku pohańbieniu i sromocie matki twojej?31 Bo po wszystkie dni, których syn Isajego będzie żył na ziemi, nie będziesz umocniony, ty i królestwo twoje; a tak teraz poślij, a przywiedź go do mnie, bo jest godzien śmierci.32 Tedy odpowiedział Jonatan Saulowi, ojcu swemu, i rzekł do niego: ma umrzeć? uczynił?33 I cisnął Saul włócznią na niego, aby go przebił. Tedy poznał Jonatan, że koniecznie ojciec jego umyślił zabić Dawida.34 I wstał Jonatan od stołu z wielkim gniewem, i nie jadł dnia wtórego po nowiu miesiąca chleba; bo się zafrasował o Dawida, a iż go zelżył ojciec jego.35 A rano wyszedł Jonatan na pole według czasu postanowionego z Dawidem, i chłopiec mały z nim.36 I rzekł do chłopca swego: Bież, szukaj prędko strzał, które ja wystrzelę. Tedy chłopiec bieżał; a on wystrzelił strzały dalej przedeń.37 A gdy przyszedł chłopiec aż na miejsce strzały, którą był wystrzelił Jonatan, zawołał Jonatan za chłopcem, i rzekł: Azaż strzała nie jest za tobą tam dalej?38 I wołał Jonatan za chłopcem: Spiesz się co najrychlej, nie stój. Tedy zebrawszy chłopiec Jonatana strzały, przyszedł do pana swego.39 (Ale chłopiec nic nie wiedział, tylko Jonatan i Dawid wiedzieli, co się działo.)40 I dał Jonatan oręż swój chłopcu, który z nim był, i rzekł mu: Idź, odnieś do miasta.41 A gdy odszedł chłopiec, Dawid wstał od strony południowej, i upadłszy twarzą swoją na ziemię, ukłonił się po trzy , i pocałowawszy jeden drugiego, płakali ; ale Dawid obficiej.42 I rzekł Jonatan do Dawida: Idź w pokoju; a to, cośmy sobie obaj przysięgli przez imię Pańskie, mówiąc: Pan niech będzie między mną i między tobą, i między nasieniem mojem, i między nasieniem twojem świadkiem aż na wieki, trzymać będziemy. A tak wstawszy Dawid odszedł, a Jonatan wszedł do miasta.
1 Czemże zacniejszy Żyd? albo co za pożytek obrzezki?2 Wielki z każdej miary. to najpierwsza, im zwierzone były wyroki Boże.3 Bo na tem, niektórzy nie uwierzyli? niedowiarstwo ich niszczy wiarę Bożą?4 Nie daj tego Boże! I niech Bóg będzie prawdziwy, a wszelki człowiek kłamcą, jako napisano: A abyś był usprawiedliwiony w mowach twoich, a żebyś zwyciężył, gdybyś sądził.5 Jeźli tedy niesprawiedliwość nasza Bożą sprawiedliwość zaleca, cóż rzeczemy? Azaż niesprawiedliwy jest Bóg, który gniew przywodzi? (Po ludzku mówię.)6 Nie daj tego Boże! albowiem jakożby Bóg sądził świat?7 Bo jeźli prawda Boża przez moje kłamstwo obfitowała ku chwale jego, jeszcze i ja bywam sądzony jako grzesznik?8 A nie raczej tak mówimy: (jako nas szkalują i jako niektórzy udawają, żebyśmy mówili:) Będziemy czynić złe rzeczy, aby przyszły dobre? Których potępienie jest sprawiedliwe.9 Cóż tedy? Mamyż nad nie? Żadnym sposobem; gdyżeśmy przedtem dowiedli, że i Grekowie, wszyscy są pod grzechem,10 Jako napisano: Nie masz sprawiedliwego ani jednego;11 Nie masz rozumnego i nie masz, kto by szukał Boga.12 Wszyscy się odchylili, się stali nieużytecznymi, nie masz kto by czynił dobre, nie masz aż do jednego.13 Grobem otworzonym jest gardło ich, językami swemi zdradzali, jad żmiji pod wargami ich.14 Których usta napełnione są przeklinania i gorzkości;15 Nogi ich prędkie są ku wylewaniu krwi;16 Skruszenie z biedą w drogach ich,17 A drogi pokoju nie poznali;18 Nie masz Bożej przed oczami ich.19 A wiemy, iż cokolwiek zakonowi mówi, tym którzy są pod zakonem, mówi, aby wszelkie usta były zatulone i aby świat podlegał karaniu Bożemu.20 z uczynków nie będzie usprawiedliwione żadne ciało przed oblicznością jego, gdyż przez zakon jest poznanie grzechu.21 Lecz teraz bez zakonu sprawiedliwość Boża objawiona jest, mająca z zakonu i z proroków;22 Sprawiedliwość, mówię, Boża przez wiarę Jezusa Chrystusa ku wszystkim i na wszystkie wierzące; boć różności nie masz.23 Albowiem wszyscy zgrzeszyli i nie dostaje im chwały Bożej.24 A bywają usprawiedliwieni darmo z łaski jego przez odkupienie, które się stało w Chrystusie Jezusie.25 Którego Bóg wystawił ubłaganiem przez wiarę we krwi jego, ku okazaniu sprawiedliwości swojej przez odpuszczenie przedtem popełnionych grzechów w cierpliwości Bożej,26 Ku okazaniu sprawiedliwości swojej w teraźniejszym czasie, na to, aby on był sprawiedliwym i usprawiedliwiającym tego, który jest z wiary Jezusowej.27 Gdzież tedy jest chluba? Odrzucona jest. Przez któryż zakon? Czyli uczynków? Nie, ale przez zakon wiary.28 Przetoż mamy za to, że człowiek bywa usprawiedliwiony wiarą bez uczynków zakonu.29 Izali Bóg jest tylko Bogiem Żydów? izali też nie pogan? i pogan.30 Ponieważ jeden jest Bóg, który usprawiedliwi obrzezkę z wiary i nieobrzezkę przez wiarę.31 To tedy zakon niszczymy przez wiarę? Nie daj tego Boże! i owszem zakon stanowimy.
1 Pieśń stopni. Wołałem do Pana w utrapieniu mojem, a wysłuchał mię.2 Wyzwól, Panie! moję od warg kłamliwych, i od języka zdradliwego.3 ci da, albo coć za pożytek przyniesie język zdradliwy?4 Który jest jako strzały ostre mocarza, i jako węgle jałowcowe.5 Niestetyż mnie, żem tak długo gościem w Mesech, a mieszkam w namiotach Kedarskich.6 Długo mieszka dusza moja między tymi, którzy pokój mają w nienawiści.7 Jać radzę do pokoju; ale gdy o tem mówię, oni do wojny.
Słowniczek archaizmów (37)
dusza, duszę, duszy
życie, osoba, człowiek
onego, onej, onegoż
ten, tamten
wszystek, wszystka, wszystko, wszystkiego
cały, każdy
niewiasty
kobieta
weselem
radość
jedno
tylko (np. „jedno wierz” = tylko wierz)
przeto, przetoż
dlatego
kroć
razy („siedm kroć” = siedem razy)
hetmanem
dowódca wojska
iż, iżeś
że
tedy
wtedy, zatem
rozkazał
polecić, nakazać; polecenie
pomsta
zemsta; kara
jakoby
jak gdyby; żeby
książęta
przywódca, władca, wódz
owszem
przeciwnie; owszem
przywiódł
przyprowadzę, przyprowadził
obliczem
twarz; „przed obliczem” = w obecności
azaż, izali
czyż? (pytanie retoryczne)
nieprawość
bezprawie, grzech
pierwej
wcześniej, najpierw
nadto
ponadto
zaiste
naprawdę, zaprawdę
snać
może, być może
jeźli, jeźliby, jeźliż, jeźlim
jeśli
betlehem
Betlejem
stolicy
tron (także: stolica)
nazajutrz
następnego dnia
czemuż
dlaczego
przecz
dlaczego
cóż
co
pospołu, wespół
razem
albowiem
ponieważ, bo
żydowie
Żydzi
bojaźni
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
zakon, zakonu
Prawo Mojżeszowe (Tora)
świadectwo
w Biblii często: przykazania Boże; „skrzynia świadectwa”
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Wszyscy potrzebujemy łaski
Rz 3
Paweł najpierw pokazuje, że wszyscy, Żydzi i poganie, zgrzeszyli i brakuje im chwały Bożej. Potem pojawia się wielkie ale: lecz są usprawiedliwieni darmo, z Jego łaski, przez odkupienie w Chrystusie Jezusie. Zbawienie nie jest nagrodą za dobre życie, ale darem, który przyjmujemy przez wiarę. To odbiera powód do chełpliwości, a zarazem odbiera powód do rozpaczy. Zarówno ten, kto uważa się za dobrego, jak i ten, kto czuje się nieodwracalnie złym, potrzebuje tej samej łaski. Dziś podziękuj Bogu za dar przebaczenia i zastanów się, komu możesz ten dar okazać w praktyce. Łaska jest darmowa, ale nie jest tania, ponieważ kosztowała Chrystusa, a my przyjmujemy ją z wdzięcznością i pokorą.
Modlitwa: Panie, dziękuję za usprawiedliwienie z łaski. Uczyń mnie pokornym i wdzięcznym.