1 Synami jesteście Pana, Boga waszego: nie będziecie się rzezać, ani czynić łysiny między oczyma waszemi nad umarłym;2 Albowiemeś ludem świętym Panu, Bogu twemu, i obrał cię Pan, abyś mu był za lud osobliwy ze wszystkich narodów, którzy są na obliczu ziemi.3 Nie będziesz jadał żadnej .4 Teć są zwierzęta, które jeść będziecie: Woły, owce, i kozy,5 Jelenia, i sarnę, i bawołu, i dzikiego kozła, i jednorożca, i łosia, i kózkę skalną.6 I wszelkie zwierzę, które ma rozdzielone kopyto, tak że się na dwa kopyta dzieli stopa jego, i które przeżuwa między zwierzęty, jeść je będziecie.7 A z tych, które przeżuwają, i które rozdzielone kopyta mają, jeść nie będziecie, wielbłąda, i zająca, i królika; chociaż te przeżuwają, ale kopyt rozdwojonych nie mają; nieczyste wam będą.8 Także świnia, choć ma kopyto rozdwojone, ale nie przeżuwa, nieczysta wam będzie; mięsa ich jeść nie będziecie, i ścierwu się ich nie dotkniecie.9 To zaś jeść będziecie ze wszystkich rzeczy, które są w wodach; cokolwiek ma łuskę i skrzele, jeść będziecie.10 Ale , co nie ma skrzeli, ani łuski, jeść nie będziecie, nieczyste wam będzie.11 Wszystko ptastwo czyste jeść będziecie.12 Te są, których jeść nie będziecie: Orła, i gryfa, i morskiego orła.13 I sokoła, i sępa, i kani wedle rodzaju jej.14 Ani żadnego kruka wedle rodzaju jego.15 Ani strusia, ani sowy, ani wodnej kani, ani krogulca według rodzaju jego.16 I raroga, i lelka, i łabędzia.17 I pelikana, i porfiryjona, i nurka.18 Ani bociana ani sójki według rodzaju ich, ani dudka ani nietoperza.19 Wszelki też płaz skrzydlasty nieczysty wam będzie, jeść go nie będziecie.20 Każdego ptaka czystego jeść będziecie.21 Nie będziecie jeść żadnej zdechliny; przychodniowi, który jest w bramach twoich, dasz to, a jeść to będzie, albo sprzedasz cudzoziemcowi; boś ty lud święty Panu, Bogu twemu, nie będziesz warzył koźlęcia w mleku matki jego.22 Ochotnie będziesz dawał dziesięciny ze wszystkiego urodzaju nasienia twego, co się urodzi na polu na każdy rok.23 A będziesz pożywał przed Panem, Bogiem twoim, na miejscu, które obierze, żeby tam mieszkało imię jego, dziesięcin zboża twego, z wina twego, i z oliwy twojej, i z pierworodztwa wołów twoich, i z owiec twoich, abyś się uczył bać Pana, Boga twego, po wszystkie dni.24 A daleka była droga na cię, żebyś tego tam donieść nie mógł, , że odległe jest tobie ono miejsce, które by obrał Pan, Bóg twój, ku mieszkaniu tam imieniowi swemu, gdyć błogosławić będzie Pan, Bóg twój;25 to spieniężysz, a mając zawiązane pieniądze w rękach twoich, pójdziesz na miejsce, które sobie obierze Pan, Bóg twój.26 I za one pieniądze nakupisz wszystkiego, co się upodoba twojej, wołów i owiec, i wina, i innego napoju mocnego, i wszystkiego, czego by pożądała dusza twoja, a będziesz tam jadł przed Panem, Bogiem twoim, i będziesz się weselił, ty i dom twój.27 A Lewity, który mieszka w bramach twoich, nie opuścisz go, ponieważ nie ma działu, ani z tobą.28 A po wyjściu każdego trzeciego roku odłączysz wszystkie dziesięciny urodzaju twego roku, i złożysz je w bramach twoich.29 Tedy przyjdzie , który nie ma działu i dziedzictwa z tobą, i przychodzień, i sierota, i wdowa, którzy są w bramach twoich, i będą jeść, i najedzą się, abyć błogosławił Pan, Bóg twój, w każdej sprawie rąk twoich, którą czynić będziesz.
1 Na początku każdego siódmego roku czynić będziesz odpuszczenie.2 A toć jest sposób odpuszczania, żeby odpuścił każdy, który pożyczył z ręki swej, to, czego pożyczył bliźniemu swemu; nie będzie wyciągał długu od bliźniego swego, i od brata swego, ponieważ obwołane jest odpuszczenie Pańskie.3 Od obcego wyciągać dług możesz: ale cobyś miał u brata twego, odpuści mu ręka twoja:4 Dla tego, żeby się nie stał między wami kto przez cię ubogim, ponieważ hojnie błogosławić tobie będzie Pan w ziemi, którą Pan, Bóg twój, dawa tobie w , abyś ją posiadł.5 Tylko żebyś słuchając posłuszny był głosowi Pana, Boga twego, abyś strzegł, i czynił każde przykazanie to, które ja przykazuję tobie dzisiaj,6 Pan, Bóg twój, błogosławić cię będzie, jakoć obiecał; i będziesz pożyczał wielu narodom, a sam u nikogo nie będziesz pożyczał; i będziesz panował nad wielą narodów, a one nad tobą panować nie będą.7 Gdyby był u ciebie ubogi ktokolwiek z braci twojej w któremkolwiek mieście twojem, w ziemi twojej, którą Pan, Bóg twój, dawa tobie, nie zatwardzaj serca swego, ani zawieraj ręki twej przed bratem twoim ubogim;8 Ale szczodrze otworzysz mu rękę twoję, i ochotnie pożyczysz mu, ile będzie potrzebował i czego by mu niedostawało.9 Strzeż się, aby nie była jaka niepobożność w sercu twojem, żebyś miał rzec: Nadchodzi rok on siódmy, rok odpuszczenia, i surowo byś się stawił bratu twemu ubogiemu, tak, żebyś mu nie użyczył, a on by wołał przeciwko tobie do Pana, i miałbyś grzech;10 Ale ochotnie dawać mu będziesz, i nie będzie niechętne serce twoje, gdy mu dawać będziesz, albowiem dla tegoć pobłogosławi Pan, Bóg twój, we wszystkich sprawach twoich, i do czegokolwiek ściągniesz rękę twoję.11 Boć się nie przebierze ubogich w ziemi waszej; dla tegoć rozkazuję, mówiąc: abyś szczodrze otwierał rękę twą bratu twemu, i nędznemu twemu, i ubogiemu twemu w ziemi twojej.12 się zaprzedał tobie brat twój, Żydowin albo Żydówka, a służyłciby przez sześć lat, siódmego roku wypuścisz go wolno od siebie;13 A gdy go wolno puścisz od siebie, nie puścisz go próżnego.14 Szczodrze go udarujesz z bydła twego, i z gumna twego, i z prasy twojej; z tego, w czem ci pobłogosławił Pan, Bóg twój, dasz mu.15 I wspomnisz sobie, żeś był niewolnikiem w ziemi Egipskiej, skąd cię wykupił Pan, Bóg twój; dla tego ja to dziś tobie przykazuję.16 Jeźliby też rzekł do ciebie: Nie pójdę od ciebie, cię umiłował, i dom twój, a iż się ma dobrze u ciebie:17 Tedy wziąwszy szydło, przekolesz ucho jego na drzwiach, i będzie sługą twoim na wieki; toż i służebnicy swej uczynisz.18 Niech to nie będzie przykro w oczach twoich, że go puścisz wolno od siebie; bo dwojaką zapłatę najemnika zasłużył u ciebie przez sześć lat; i błogosławić będzie tobie Pan, Bóg twój, we , co będziesz czynił.19 Wszystkiego pierworodztwa, które się urodzi z bydła twego, albo z twojej, samce, poświęcisz Panu, Bogu twemu; nie będziesz robił pierworodnym krowy twojej, ani będziesz strzygł pierworodnych owiec twoich.20 Przed Panem, Bogiem twoim, będziesz je jadł każdego roku, na miejscu, które obierze Pan, ty i dom twój,21 A jeźliby na niem była wada, żeby chrome, albo ślepe, albo z jakąkolwiek wadą złą było, nie będziesz go ofiarował Panu, Bogu twemu.22 W bramach twych jeść je będziesz, nieczysty i czysty zarówno, jako sarnę i jako jelenia;23 Tylko krwi jego nie będziesz jadł; na ziemię wylejesz ją, jako wodę.
1 A był niektóry chory Łazarz z Betanii, z miasteczka Maryi i Marty, siostry jej.2 (A to była ona Maryja, która pomazała Pana maścią, i ucierała nogi jego włosami swojemi, której brat Łazarz chorował.)3 Posłały siostry do niego, mówiąc: Panie! oto ten, którego miłujesz, choruje.4 A usłyszawszy to Jezus, rzekł: Ta choroba nie jest na śmierć, ale dla chwały Bożej, aby był uwielbiony Syn Boży przez nią.5 A Jezus umiłował Martę i siostrę jej, i Łazarza.6 A gdy usłyszał, choruje, tedy został przez dwa dni na onemże miejscu, gdzie był.7 Lecz potem rzekł do uczniów swoich: Idźmy do Judzkiej ziemi.8 Rzekli mu uczniowie: Mistrzu! teraz szukali , cię ukamionowali, a zasię tam idziesz?9 Odpowiedział Jezus: nie dwanaście jest godzin dnia? kto chodzi we dnie, nie obrazi się; bo widzi światłość tego świata.10 A jeźli kto chodzi w nocy, obrazi się; bo w nim światła nie masz.11 To powiedziawszy, potem rzekł do nich: Łazarz, przyjaciel nasz, śpi; ale idę, abym go ze snu obudził.12 Tedy rzekli uczniowie jego: Panie! jeźliże śpi, będzie zdrów.13 Ale Jezus mówił o śmierci jego; lecz oni mniemali, iż o zaśnięciu snem mówił.14 Tedy im rzekł Jezus jawnie: Łazarz umarł.15 I raduję się dla was, (abyście wierzyli), żem tam nie był; ale pójdziemy do niego.16 Rzekł zatem Tomasz, którego zwano Dydymus, spółuczniom: Pójdźmy i my, abyśmy z nim pomarli.17 Przyszedłszy tedy Jezus, znalazł go już cztery dni w grobie leżącego.18 (A była Betania blisko , jakoby na piętnaście stajan.)19 A przyszło było wiele Żydów do Marty i Maryi, aby je cieszyli po bracie ich.20 Marta tedy, gdy usłyszała, że Jezus idzie, bieżała przeciwko niemu; ale Maryja w domu siedziała.21 I rzekła Marta do Jezusa: Panie! byś tu był, nie umarłby był brat mój.22 Ale i teraz wiem, że o cokolwiek byś prosił Boga, da ci to Bóg.23 Rzekł jej Jezus: Wstanieć brat twój.24 Rzekła mu Marta: Wiem, iż wstanie przy zmartwychwstaniu w on ostateczny dzień.25 I rzekł jej Jezus: Jam jest zmartwychwstanie i ; kto w mię wierzy, choćby też umarł, żyć będzie.26 A wszelki, który żyje, a wierzy w mię, nie umrze na wieki. Wierzyszże temu?27 Rzekła mu: I Panie! Jam uwierzyła, żeś ty jest Chrystus, Syn Boży, który miał przyjść na świat.28 A to rzekłszy szła i potajemnie zawołała Maryję, siostrę swoję, mówiąc: jest tu nauczyciel, i woła cię.29 Ona skoro usłyszała, wstała i szła do niego.30 (A Jezus jeszcze był nie przyszedł do miasteczka, ale był na temże miejscu, gdzie Marta była wyszła przeciwko niemu.)31 Żydowie tedy, którzy z nią byli w domu, a cieszyli ją, ujrzawszy Maryję, iż prędko wstała i wyszła, szli za nią, mówiąc: Idzie do grobu, aby tam płakała.32 Ale Maryja, gdy tam przyszła, gdzie był Jezus, ujrzawszy go, przypadła do nóg jego i rzekła: Panie! byś tu był, nie umarłby był brat mój.33 Jezus tedy, gdy ją ujrzał płaczącą, i Żydy, którzy byli z nią przyszli, płaczące, rozrzewnił się w duchu i zafrasował się,34 I rzekł: Gdzieście go położyli? Rzekli mu: Panie! pójdź, a oglądaj.35 I zapłakał Jezus.36 Tedy rzekli Żydowie: Wej! jakoć go miłował.37 A niektórzy z nich mówili: Nie mógłże ten, który otworzył oczy ślepego, uczynić, żeby ten był nie umarł?38 Ale Jezus zasię rozrzewniwszy się sam w sobie, przyszedł do grobu; a była jaskinia, a kamień był położony na niej.39 I rzekł Jezus: Odejmijcie ten kamień. Rzekła mu Marta, siostra umarłego: Panie! jużci cuchnie; bo już cztery dni w grobie.40 Powiedział jej Jezus: Azażem ci nie rzekł, iż jeźli uwierzysz, oglądasz chwałę Bożą?41 Odjęli tedy kamień, gdzie był umarły położony. A Jezus podniósłszy oczy swe w górę, rzekł: Ojcze! dziękuję tobie, żeś mię wysłuchał.42 A jamci wiedział, że mię zawsze wysłuchiwasz; alem to rzekł dla ludu wokoło stojącego, aby wierzyli, żeś ty mię posłał.43 A to rzekłszy, zawołał głosem wielkim: Łazarzu! wynijdź sam!44 I wyszedł ten, który był umarł, mając związane ręce i nogi chustkami, a twarz jego była chustką obwiązana. Rzekł im Jezus: Rozwiążcie go, a niechaj odejdzie.45 Wiele tedy z Żydów, którzy byli przyszli do Maryi, a widzieli to, co uczynił Jezus, uwierzyło weń.46 Niektórzy też z nich odeszli do Faryzeuszów i powiedzieli im, co uczynił Jezus.47 Tedy się zebrali kapłani i Faryzeuszowie w radę, i mówili: uczynimy? ten człowiek wiele cudów czyni.48 A jeźli go tak zaniechamy, wszyscy weń uwierzą, i przyjdą Rzymianie, a wezmą nam to miejsce nasze i lud.49 A jeden z nich, Kaifasz, będąc najwyższym kapłanem onego roku, rzekł im: Wy nic nie wiecie,50 Ani myślicie, iż nam jest pożyteczno, żeby jeden człowiek umarł za lud, a żeby ten naród nie zginął.51 A tegoć nie mówił sam od siebie, ale będąc najwyższym kapłanem roku onego, prorokował, iż Jezus miał umrzeć za on naród;52 A nie tylko za on naród, ale żeby też syny Boże rozproszone w zgromadził.53 Od onego tedy dnia radzili się , aby go zabili.54 A Jezus już nie chodził jawnie między Żydami, ale stamtąd odszedł do krainy, która jest blisko puszczy, do miasta, które Efraim, i tamże mieszkał z uczniami swoimi.55 A była blisko wielkanoc żydowska, a wiele ich szło do Jeruzalemu z onej krainy przed wielkanocą, aby się oczyścili.56 I szukali Jezusa, i mówili jedni do drugich, w kościele stojąc: Co się wam zda, że nie przyszedł na święto?57 A przedniejsi kapłani i Faryzeuszowie wydali byli : Jeźliby się kto dowiedział, gdzie by był, żeby oznajmił, aby go pojmali.
1 Psalm podany Asafowi. O Boże! wtargnęli poganie w twoje, splugawili twój święty, obrócili w kupy gruzu.2 Dali trupy sług twoich na pokarm ptastwu powietrznemu, ciała świętych twoich bestyjom ziemskim.3 Wylali krew ich jako wodę około Jeruzalemu, a nie był, ktoby ich pochował.4 Staliśmy się pohańbieniem u sąsiadów naszych; śmiechowiskiem i igrzyskiem u tych, którzy są około nas.5 Dokądże, o Panie? na wieki gniewać się będziesz? a jako ogień pałać będzie twoja?6 Wylij gniew twój na pogan, którzy cię nie znają, i na królestwa, które imienia twego nie wzywają.7 Albowiemci pożarli , a mieszkanie jego spustoszyli.8 Nie wspominajże nam przeszłych naszych; niech nas rychło uprzedzi miłosierdzie twoje, bośmy bardzo znędzeni.9 Wspomóżże nas, o Boże naszego! dla chwały imienia twego, a wyrwij nas, i bądź miłościw grzechom naszym dla imienia twego.10 Przeczżeby mieli mówić poganie: Gdzież jest Bóg ich? Bądź znacznym między poganami, przed oczyma naszemi, dla krwi sług twoich, która jest wylana.11 Niech przyjdzie przed twoje narzekanie więźniów, a według wielkości ramienia twego zachowaj tych, co są na śmierć skazani.12 A oddaj sąsiadom naszym siedmiorako na łono ich za ich, któreć uczynili, o Panie!13 Ale my lud twój i owce pastwiska twego, będziemy cię wysławiali na wieki; od narodu do narodu będziemy opowiadać chwałę twoję.
Słowniczek archaizmów (36)
obrzydliwości
coś odrażającego w oczach Boga
wszakże
jednak, przecież
albowiem
ponieważ, bo
iż
że
wszystek, wszystko, wszystkiem, wszystkiego
cały, każdy
zasię
zaś, natomiast
jeźli, jeźliby
jeśli
przeto
dlatego
tedy
wtedy, zatem
dusza, duszy
życie, osoba, człowiek
dziedzictwo, dziedzictwa
spadek, własność
onego, onej, onegoż
ten, tamten
lewita
członek pokolenia Lewiego, sługa przy świątyni
trzody
stado
żydowie
Żydzi
jakoby
jak gdyby; żeby
azaż
czyż? (pytanie retoryczne)
jeruzalem, jeruzalemu
Jerozolima
żywot
życie; także: łono, brzuch
owszem
przeciwnie; owszem
wnet
zaraz
przedniejsi
najznamienitszy, naczelny
cóż
co
jedno
tylko (np. „jedno wierz” = tylko wierz)
społem
razem
zowią
nazywają
rozkazanie
polecić, nakazać; polecenie
kościół
zbór; wspólnota wierzących
zapalczywość
gniew; gorliwość
jakóba
Jakub
nieprawości
bezprawie, grzech
zbawienia
wybawienie
pomsty
zemsta; kara
oblicze
twarz; „przed obliczem” = w obecności
ostatki
reszta
pohańbienie
zhańbienie
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Jezus zapłakał
J 11
Najkrótszy werset Ewangelii mówi, że Jezus zapłakał. Stoi przed grobem przyjaciela Łazarza, wie, że za chwilę go wskrzesi, a mimo to płacze razem z siostrami. Boży Syn nie lekceważy ludzkiego bólu, nawet gdy zna szczęśliwe zakończenie. To pocieszające. Bóg nie każe ci udawać, że żałoba jest drobiazgiem. Jezus jest przy tobie w smutku, a zarazem jest zmartwychwstaniem i życiem. Dziś pomyśl o kimś, kto cierpi z powodu straty. Nie spiesz się z radami i słowami o wierze. Zadzwoń, napisz albo posiedź przy tej osobie, po prostu płacząc razem z nią. Czasem największym darem nie jest wyjaśnienie, lecz obecność kogoś, kto nie boi się łez i milczenia przy grobie.
Modlitwa: Panie Jezu, dziękuję, że płaczesz razem ze mną. Naucz mnie być blisko tych, którzy cierpią.