1 Synu mój! strzeż słów moich, a przykazanie moje chowaj u siebie.2 Strzeż przykazań moich, a żyć będziesz; a nauki mojej, jako źrenicy oczów swych.3 Uwiąż je na palcach twoich,napisz je na tablicy serca twego.4 Mów mądrości: Siostraś ty moja, a roztropność przyjaciółką nazywaj,5 Aby cię strzegły od żony cudzej, i od obcej, która mówi łagodne słowa.6 Bom oknem domu swego przez kratę moję wyglądał;7 I widziałem między prostakami, obaczyłem między synami młodzieńca głupiego,8 Który szedł ulicą przy rogu jej, drogą postępując ku domowi jej.9 Ze zmierzkiem pod wieczór, w ciemności nocnej, i w mroku.10 A oto spotkała go, w ubiorze wszetecznicy, chytrego serca,11 Świegotliwa i nie ukrócona, a w domu własnym nie mogły się ostać nogi jej;12 Raz na dworzu, raz na ulicach i po wszystkich kątach zasadzki czyniąca;13 I uchwyciła go, i pocałowała go, a złożywszy wstyd z twarzy swojej, rzekła mu:14 Ofiary spokojne są u mnie; dzisiajm oddała śluby moje.15 Przetożem wyszła przeciw tobie, abym pilnie szukała twarzy twojej, i znalazłam cię.16 Obiłam kobiercami łoże moje, ozdobione rzezaniem i prześcieradłami egipskiemi.17 Potrząsnęłam pokój swój myrrą, aloesem, i cynamonem.18 Pójdźże, opójmy się miłością aż do poranku, ucieszmy się miłością.19 Boć męża mego w domu ; pojechał w drogę daleką.20 Worek pieniędzy wziął z sobą; dnia pewnego wróci się do domu swego.21 I nakłoniła go wielą słów swoich, a łagodnością warg swoich zniewoliła go.22 poszedł za nią, jako wół, gdy go na rzeź wiodą, a jako głupi do pęta, którem karany bywa.23 I przebiła strzałą wątrobę jego; kwapił się jako ptak do sidła, nie wiedząc, je zgotowano na jego.24 teraz, synowie! słuchajcie mię, a bądźcie pilni powieści ust moich.25 Niechaj się nie uchyla za drogami jej serce twoje, ani się tułaj po ścieszkach jej.26 wielu zraniwszy poraziła, i mocarze wszyscy pozabijani są od niej.27 Dom jej jest jako drogi piekielne, wiodące do gmachów śmierci.
1 mądrość nie woła, i roztropność nie wydaje głosu swego?2 Na wierzchu wysokich miejsc, przy drodze i na rozstaniu dróg stoi.3 U bram, się chodzi do miasta, i w wejściu u drzwi woła, mówiąc:4 Na was wołam, o mężowie! a głos mój obracam do synów ludzkich.5 Zrozumijcie prostacy ostrożność, a głupi zrozumijcie sercem.6 Słuchajcie; bo o wielkich rzeczach będę mówił, a otworzenie warg moich opowie szczerość.7 Zaisteć prawdę mówią usta moje, a niezbożność jest wargom moim.8 Sprawiedliwe są wszystkie słowa ust moich; nie masz w nich nic nieprawego ani przewrotnego.9 Wszystkie są prawe rozumnemu, a uprzejme tym, którzy znajdują .10 Przyjmijcież ćwiczenie moje, a nie srebro, a umiejętność raczej, niż złoto wyborne.11 lepsza jest mądrość niż perły, także wszystkie pożądane rzeczy nie porównają z nią.12 Ja mądrość mieszkam z roztropnością,i umiejętność ostrożności wynajduję.13 Pańska jest, mieć w nienawiści złe. Ja nienawidzę pychy, wysokomyślności, i drogi złej, i ust przewrotnych.14 Przy mnie jest rada, i prawdziwa mądrość; jam jest roztropność, a moc jest moja.15 Przez mię królowie królują, i stanowią sprawiedliwość.16 Przez mię książęta panują, i wielmożnymi są wszyscy sędziowie ziemi.17 Ja miłuję tych, którzy mię miłują; a którzy mię szukają rano, znajdują mię.18 Bogactwo i sława przy mnie jest; majętność trwała i sprawiedliwość.19 Lepszy jest owoc mój, niż złoto, i niż najkosztowniejsze złoto, a dochody moje lepsze, niż srebro wyborne.20 Prowadzę ścieszką sprawiedliwości, pośrodkiem ścieżek sądu,21 Abym tym, którzy mię miłują, dała w majętność wieczną, i skarby ich napełniła.22 Pan mię miał przy początku drogi swej, przed sprawami swemi, przed wszystkiemi czasy.23 Przed wieki jestem zrządzona, przed początkiem; niż była ziemia;24 Gdy jeszcze nie było przepaści, spłodzonam jest, gdy jeszcze nie było źródeł opływających wodami.25 Pierwej niż góry założone były, niż były pagórki, spłodzonam jest.26 Jeszcze był nie uczynił ziemi, i równin, ani początku prochu okręgu ziemskiego.27 Gdy gotował niebiosa, tamem była; gdy rozmierzał okrągłość nad przepaściami;28 Gdy utwierdzał obłoki w górze, i umacniał źródła przepaści;29 Gdy zakładał morzu granice jego, i wodom, aby nie przestępowały jego; gdy rozmierzał grunty ziemi:30 była u niego jako wychowaniec, i byłam uciechą jego na każdy dzień, grając przed nim na każdy czas.31 Gram na okręgu ziemi jego, a rozkoszy moje, mieszkać z synami ludzkimi.32 Słuchajcież mię tedy teraz, synowie! albowiem błogosławieni, którzy strzegą dróg moich.33 Słuchajcie ćwiczenia, nabądźcie rozumu, a nie cofajcie się.34 Błogosławiony człowiek, który mię słucha, czując u wrót moich na każdy dzień, a strzegąc podwoi drzwi moich.35 Bo kto mię znajduje, znajduje , a otrzymuje łaskę od Pana.36 Ale kto grzeszy przeciwko mnie, krzywdę czyni swojej; wszyscy, którzy mię nienawidzą, miłują śmierć.
1 Mądrość zbudowała dom swój, i wyciosała słupów swoich;2 Pobiła bydło swoje, roztworzyła wino swoje, i stół swój przygotowała;3 A rozesłała dzieweczki swoje, woła na wierzchach najwyższych miejsc w mieście, mówiąc:4 Ktokolwiek jest prostakiem, wstąp sam; a do głupich mówi:5 Pójdźcie, jedzcie chleb mój, i pijcie wino, którem roztworzyła.6 Opuśćcie prostotę, a będziecie żyli, a chodźcie drogą roztropności.7 Kto strofuje naśmiewcę, odnosi hańbę; a kto strofuje niezbożnika, odnosi zelżywość.8 Nie strofuj naśmiewcy, aby cię nie miał w nienawiści; strofuj mądrego, a będzie cię miłował.9 Uczyń to mądremu, a mędrszym będzie; naucz sprawiedliwego, a będzie umiejętniejszym.10 Początek mądrości jest Pańska, a świętych jest rozum.11 Bo przez mię rozmnożą się dni twoje, i przedłużą się lata .12 Będzieszli mądrym, sobie będziesz mądrym; a naśmiewcą, ty sam szkodę odniesiesz.13 głupia świegotliwa jest, prostaczka, i nic nieumiejąca;14 A siedzi u drzwi domu swego na stołku, na miejscach wysokich w mieście,15 Aby wołała na idących drogą, którzy prosto idą ścieszkami swemi, mówiąc:16 Ktokolwiek jest prostakiem, wstąp sam; a do głupiego mówi:17 Wody kradzione słodsze są, a chleb pokątny smaczniejszy.18 Ale prostak nie wie, że tam są umarli, a ci, których wezwała, są w głębokościach grobu.
1 Syn mądry rozwesela ojca: ale syn głupi smutkiem jest matki swojej.2 Nie pomogą skarby niezbożności; ale sprawiedliwość wyrywa od śmierci.3 Nie dopuści Pan łaknąć sprawiedliwego; ale majętność niezbożników rozproszy.4 Do nędzy przywodzi ręka zdradliwa; ale ręka pracowita ubogaca.5 Kto zbiera w lecie, jest syn roztropny; kto dosypia we żniwa, jest syn pohańbienia.6 Błogosławieństwo jest nad głową sprawiedliwego; ale usta bezbożnych pokrywają .7 Błogosławiona jest pamiątka sprawiedliwego; ale imię niezbożnych śmierdzi.8 Mądre serce przyjmuje przykazanie; ale głupi od warg swoich upadnie.9 Kto chodzi w szczerości, chodzi bezpiecznie; ale kto jest przewrotnym w drogach swoich, wyjawion będzie.10 Kto mruga okiem, przynosi frasunek, ale głupi od warg swoich upadnie.11 Usta sprawiedliwego są źródło ; ale usta niezbożników pokrywają nieprawość.12 Nienawiść wzbudza swary; ale miłość wszystkie przestępstwa pokrywa.13 W wargach roztropnego znajduje się mądrość; ale kij na grzbiecie szalonego.14 Mądrzy tają ; ale usta głupiego bliskie upadku.15 Majętność bogatego jest miastem jego mocnem; ale nędza jest ubogich zniszczeniem.16 Praca sprawiedliwego jest ku żywotowi; ale dochód jest ku grzechowi.17 Ścieszką żywota idzie, kto przyjmuje karność; ale kto gardzi strofowaniem, w błąd się zawodzi.18 Kto pokrywa nienawiść wargami kłamliwemi, i kto rozgłasza hańbę, głupi jest.19 Wielomowność nie bywa bez grzechu; ale kto powściąga wargi swoje, ostrożny jest.20 Srebro wyborne jest język sprawiedliwego; ale serce niezbożnych za nic nie stoi.21 Wargi sprawiedliwego wiele ich żywią; ale głupi dla głupstwa umierają.22 Błogosławieństwo Pańskie ubogaca, a nie przynosi z sobą utrapienia.23 Za śmiech sobie ma głupi, popełnić niecnotę, ale mąż roztropny dzierży się mądrości.24 Czego się boi niezbożnik, to nań przychodzi; ale czego żądają sprawiedliwi, Bóg im daje.25 Jako przemija wicher, tak się niepobożni nie ostoją; ale sprawiedliwy ma grunt wieczny.26 Jako ocet zębom, i jako dym oczom, tak jest leniwy tym, którzy go posyłają.27 Pańska dni przyczynia; ale lata niezbożnego ukrócone bywają.28 Oczekiwanie sprawiedliwych jest , ale nadzieja niezbożnych zginie.29 Droga Pańska jest mocą szczeremu; ale strachem tym, którzy broją złości.30 Sprawiedliwy się na wieki nie poruszy; ale niezbożnicy nie będą mieszkali na ziemi.31 Usta sprawiedliwego rozmnażają mądrość; ale język przewrotny będzie wycięty.32 Wargi sprawiedliwego znają, co się Bogu podoba; ale usta niepobożnych są przewrotne.
Słowniczek archaizmów (23)
niewiasta
kobieta
niemasz
nie ma
wnet
zaraz
iż
że
duszę, duszy
życie, osoba, człowiek
przetoż
dlatego
albowiem
ponieważ, bo
izali
czyż? (pytanie retoryczne)
kędy
gdzie
obrzydliwością
coś odrażającego w oczach Boga
umiejętność
wiedza, poznanie
bojaźń
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
książęta
przywódca, władca, wódz
dziedzictwo
spadek, własność
pierwej
wcześniej, najpierw
rozkazania
polecić, nakazać; polecenie
tedy, tedym
wtedy, zatem
żywot, żywota
życie; także: łono, brzuch
siedm
siedem
jeźli
jeśli
nieprawość
bezprawie, grzech
niepobożni, niepobożnych
bezbożni
wesele
radość
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Mały początek
Łk 13
Jezus porównuje królestwo Boże do ziarna gorczycy, które wyrasta w drzewo, i do zakwasu, którym kobieta zaczyna całe ciasto. Oba obrazy mówią o niepozornym początku i ukrytym, lecz nieodpartym wzroście. W świecie ceniącym spektakularne efekty łatwo lekceważyć małe, codzienne akty wiary: modlitwę w kuchni, uprzejmość wobec trudnego współpracownika, wierność w drobiazgach. Bóg często działa tak, że nie widać go od razu. Dziś nie próbuj dokonać czegoś wielkiego. Zrób jedną małą, dobrą rzecz i zostaw skutki Panu, który rozwija to, co zasiane w jego imieniu. Wierność w małym to już uczestnictwo w jego królestwie.
Modlitwa: Panie, naucz mnie cenić małe kroki i ufać, że ty sprawisz wzrost.