1 Mądra buduje dom swój; ale go głupia rękami swemi rozwala.2 Kto chodzi w szczerości swojej, boi się Pana; ale przewrotny w drogach swoich gardzi nim.3 W ustach głupiego jest rózga hardości; ale wargi mądrych strzegą ich.4 Gdzie wołów, żłób jest próżny; ale siłą wołów mnoży się obfitość zboża.5 Świadek prawdziwy nie kłamie; ale świadek fałszywy mówi kłamstwo.6 Naśmiewca szuka mądrości, a nie znajduje; ale roztropnemu jest snadna.7 Idź od męża głupiego, gdyż nie znajdziesz przy nim warg umiejętności.8 Mądrość ostrożnego jest rozumieć drogę swoję, ale głupstwo głupich jest zdrada.9 Każdy głupi nakrywa grzech, a między uprzejmymi mieszka przyjaźń.10 Serce każdego uznaje gorzkość swojej, a do wesela jego nie przymięsza się obcy.11 Dom niezbożnych zgładzony będzie; ale cnotliwych zakwitnie.12 Zda się pod czas droga być prosta człowiekowi; dokończenie jej jest drogą na śmierć.13 Także i w śmiechu boleje serce, a koniec wesela bywa smutek.14 Drogami swemi nasyci się człowiek przewrotnego serca; ale się go chroni mąż dobry.15 Prostak wierzy każdemu słowu; ale ostrożny zrozumiewa postępki swoje.16 Mądry się boi, i odstępuje od złego; ale głupi dociera, i śmiałym jest.17 Porywczy człowiek dopuszcza się głupstwa, a mąż złych myśli w nienawiści bywa.18 Głupstwo prostacy dziedzicznie trzymają; ale ostrożni bywają koronowani umiejętnością.19 źli się kłaniają przed dobrymi, a stoją u drzwi sprawiedliwego.20 Ubogi bywa i u przyjaciela swego w nienawiści; ale wiele jest tych, którzy bogatego miłują.21 Bliźnim swym grzesznik pogardza; ale kto ma litość nad ubogimi, błogosławionym jest.22 nie błądzą, którzy wymyślają złe? a miłosierdzie i prawda należy tym, którzy wymyślają dobre.23 W każdej pracy bywa pożytek; ale gołe słowo warg tylko do nędzy służy.24 Bogactwo mądrych jest koroną ich; ale głupstwo głupich zostaje głupstwem.25 Świadek prawdziwy wyzwala duszę; ale fałszywy kłamstwo mówi.26 Kto się boi Pana, ma ufanie mocne; a synowie jego ucieczkę mieć będą.27 Pańska jest źródło ku uchronieniu się sideł śmierci.28 W mnóstwie ludu jest zacność królewska; ale w trosze ludu zniszczenie .29 Nierychły do gniewu jest bogaty w rozum; ale porywczy pokazuje głupstwo.30 Serce zdrowe jest żywotem ciała; ale zazdrość jest zgniłością w kościach.31 Kto ciemięży ubogiego, uwłacza stworzycielowi jego; ale go czci, kto ma litość nad ubogim.32 Dla złości swojej wygnany bywa niepobożny; ale sprawiedliwy nadzieję ma i przy śmierci swojej.33 W sercu mądrego odpoczywa mądrość, ale poznać, co jest w sercu głupich.34 Sprawiedliwość wywyższa naród; ale grzech jest ku pohańbieniu narodów.35 Król łaskaw bywa na sługę roztropnego; ale się gniewa na tego, który mu hańbę czyni.
1 Odpowiedź łagodna uśmierza gniew; ale słowa przykre wzruszają .2 Język mądrych zdobi ; ale usta głupich wywierają głupstwo.3 Na każdem miejscu oczy Pańskie upatrują złe i dobre.4 Zdrowy język jest drzewo ; ale przewrotność z niego jest jako zdruzgotanie od wiatru.5 Głupi gardzi karaniem ojca swego; ale kto przyjmuje napomnienie, stanie się ostrożnym.6 W domu sprawiedliwego jest dostatek wielki; ale w dochodach niepobożnego zamięszanie.7 Wargi mądrych sieją umiejętność; ale serce głupich nie tak.8 Ofiara jest Panu; ale modlitwa szczerych podoba mu się.9 Obrzydliwością Panu jest droga bezbożnego, ale tego, co idzie za sprawiedliwością, miłuje.10 Karanie srogie należy temu, co opuszcza drogę; a kto ma w nienawiści karność, umrze.11 Piekło i zatracenie są przed Panem; daleko więcej serca synów ludzkich.12 Naśmiewca nie miłuje tego, który go karze, ani do mądrych przychodzi.13 Serce wesołe uwesela twarz; ale dla żałości serca duch strapiony bywa.14 Serce rozumne szuka umiejętności; ale usta głupich karmią się głupstwem15 Wszystkie dni ubogiego są złe; ale kto jest wesołego serca, ma gody ustawiczne.16 Lepsza jest trocha w Pańskiej, niżeli skarb wielki z kłopotem.17 Lepszy jest pokarm z jarzyny, gdzie jest miłość, niżeli z karmnego wołu, gdzie jest nienawiść.18 Mąż gniewliwy wszczyna swary; ale nierychły do gniewu uśmierza zwady.19 Droga leniwego jest jako płot cierniowy, ale ścieszka szczerych jest równa.20 Syn mądry uwesela ojca; ale głupi człowiek lekce waży matkę swoję.21 Głupstwo jest głupiemu, ale człowiek roztropny prostuje drogę swoję.22 Gdzie rady, rozsypują się myśli; ale w mnóstwie radców ostoją się.23 Weseli się człowiek z odpowiedzi ust swoich: bo słowo według czasu wyrzeczone, o jako jest dobre!24 Drogę żywota rozumny ma ku górze, aby się uchronił piekła głębokiego.25 Pan wywróci dom pysznych; ale wdowy granicę utwierdzi.26 Myśli złego są obrzydliwością Panu! ale powieści czystych są przyjemne.27 Kto chciwie naśladuje łakomstwa, zamięszanie czyni w domu swoim; ale kto ma w nienawiści dary, będzie żył.28 Serce sprawiedliwego przemyśliwa, co ma mówić; ale usta niepobożnych wywierają złe rzeczy.29 Dalekim jest Pan od niepobożnych; ale modlitwę sprawiedliwych wysłuchiwa.30 Światłość oczów uwesela serce, a wieść dobra tuczy kości.31 Ucho, które słucha karności żywota, w pośrodku mądrych mieszkać będzie.32 Kto uchodzi ćwiczenia, zaniedbywa swojej; ale kto przyjmuje karanie, ma rozum.33 Bojaźń Pańska jest ćwiczenie się w mądrości, a sławę uprzedza poniżenie.
1 Człowiek sporządza myśli serca swego; ale od Pana jest odpowiedź języka.2 Wszystkie drogi człowiecze zdadzą się być czyste przed oczyma jego; ale Pan jest, który waży serca.3 Włóż na Pana sprawy twe, a będą utwierdzone zamysły twoje.4 Pan dla siebie samego sprawił, nawet i niezbożnika na dzień zły.5 jest Panu każdy wyniosłego serca; który choć sobie innych na pomoc weźmie, nie ujdzie .6 Miłosierdziem i prawdą oczyszczona bywa , a w Pańskiej odstępujemy od złego.7 Gdy się podobają Panu drogi człowieka, i nieprzyjaciół jego do zgody z nim przywodzi.8 Lepsza jest trocha z sprawiedliwością, niż wiele dochodów niesprawiedliwych.9 Serce człowiecze rozrządza drogi swe; ale Pan sprawuje kroki jego.10 Sprawiedliwy rozsądek jest w wargach królewskich; w sądzie nie błądzą usta jego.11 Waga i szale są ustawą Pańską, a wszystkie gwichty sprawiedliwe w worku są za sprawą jego.12 Obrzydliwością jest królom czynić niezbożność; bo sprawiedliwością umocniona bywa.13 Przyjemne są królom wargi sprawiedliwe, a szczerych w mowie miłują.14 Gniew królewski jest posłem śmierci; ale mąż mądry ubłaga go.15 W jasności twarzy królewskiej jest , a łaska jego jest jako obłok z deszczem późnym.16 Daleko lepiej jest nabyć mądrości, niżeli złota najczystszego; a nabyć roztropności lepiej, niż srebra.17 Gościniec uprzejmych jest odstąpić od złego; strzeże swej, kto strzeże drogi swojej.18 Przed zginieniem przychodzi , a przed upadkiem wyniosłość ducha.19 Lepiej jest być uniżonego ducha z pokornymi, niżeli dzielić korzyści z pysznymi.20 Kto ma wzgląd na słowa, znajduje dobre; a kto ufa w Panu, błogosławiony jest.21 Kto jest mądrego serca, słynie rozumnym, a słodkość warg przydaje nauki.22 Zdrój żywota jest roztropność tym, którzy ją mają; ale głupich jest głupstwem.23 Serce mądrego roztropnie sprawuje usta swoje, a wargami swemi przydaje nauki.24 Powieści wdzięczne są jako plastr miodu, słodkością duszy, a lekarstwem kościom.25 Zda się podczas droga być prosta człowiekowi; dokończenie jej pewna droga na śmierć.26 Człowiek pracowity pracuje sobie; bo go pobudzają usta jego.27 Człowiek niezbożny wykopuje złe, a w wargach jego jako ogień pałający.28 Mąż przewrotny rozsiewa zwady, a klatecznik rozłącza przyjaciół.29 Mąż okrutny przewabia bliźniego swego, i wprowadza go na drogę niedobrą.30 Kto mruga oczyma swemi, zmyśla przewrotności; a kto rucha wargami swemi, broi złe.31 Koroną chwały jest sędziwość; znajduje się na drodze sprawiedliwości.32 Lepszy jest nierychły do gniewu, niżeli mocarz; a kto panuje sercu swemu, lepszy jest, niżeli ten, co dobył miasta.33 Los na łono rzucają; ale od Pana jest wszystko rozrządzenie jego.
Słowniczek archaizmów (23)
niewiasta
kobieta
niemasz
nie ma
umiejętność, umiejętności
wiedza, poznanie
precz
daleko, na zewnątrz
oblicza
twarz; „przed obliczem” = w obecności
duszę, duszy
życie, osoba, człowiek
przybytek
namiot spotkania; miejsce mieszkania Boga wśród ludu
wszakże
jednak, przecież
niepobożni, niepobożnych
bezbożni
izali
czyż? (pytanie retoryczne)
bojaźń, bojaźni
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
żywot, żywota
życie; także: łono, brzuch
hetmana
dowódca wojska
wnet
zaraz
popędliwość
gniew, porywczość
obrzydliwością
coś odrażającego w oczach Boga
jakoż
a więc, jakże
weselem
radość
wszystko
cały, każdy
pomsty
zemsta; kara
nieprawość
bezprawie, grzech
stolica
tron (także: stolica)
pycha
duma
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Mały początek
Łk 13
Jezus porównuje królestwo Boże do ziarna gorczycy, które wyrasta w drzewo, i do zakwasu, którym kobieta zaczyna całe ciasto. Oba obrazy mówią o niepozornym początku i ukrytym, lecz nieodpartym wzroście. W świecie ceniącym spektakularne efekty łatwo lekceważyć małe, codzienne akty wiary: modlitwę w kuchni, uprzejmość wobec trudnego współpracownika, wierność w drobiazgach. Bóg często działa tak, że nie widać go od razu. Dziś nie próbuj dokonać czegoś wielkiego. Zrób jedną małą, dobrą rzecz i zostaw skutki Panu, który rozwija to, co zasiane w jego imieniu. Wierność w małym to już uczestnictwo w jego królestwie.
Modlitwa: Panie, naucz mnie cenić małe kroki i ufać, że ty sprawisz wzrost.