1 A byli w Antyjochii we zborze, który tam był, niektórzy prorocy i nauczyciele, jako Barnabasz i Symeon, którego zwano Niger, i Lucyjus Cyrenejczyk, i Manahen, który był wychowany z Herodem Tetrarchą, i Saul.2 A gdy oni służbę Pańską jawnie odprawiali i pościli, rzekł im Duch Święty: Odłączcie mi Barnabasza i Saula do tej sprawy, do którejm ich powołał.3 poszcząc i modląc się, i wkładając na nie ręce, odprawili je.4 Oni tedy wysłani będąc od Ducha Świętego, przyszli do Seleucyi, a stamtąd płynęli do Cypru.5 A gdy byli w Salaminie, opowiadali słowo Boże w bóżnicach żydowskich, a mieli z sobą i Jana do usługi.6 A przeszedłszy onę wyspę aż do Pafu, znaleźli tam jakiegoś czarnoksiężnika, fałszywego proroka, Żyda, któremu imię było Barjezus.7 Który był przy zacnym staroście, Sergijuszu Pawle, mężu roztropnym. Ten przyzwawszy Barnabasza i Saula, pragnął słuchać słowa Bożego.8 Lecz się im sprzeciwił Elimas, on czarnoksiężnik, ( się tak wykłada imię jego), starając się, starostę od wiary odwrócił:9 Tedy Saul, (którego i Pawłem) napełniony będąc Ducha Świętego, a pilnie na niego patrząc,10 Rzekł: O pełny wszelkiej zdrady i wszelkiej przewrotności, synu dyjabelski, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości! nie przestanieszże podwracać prostych dróg Pańskich?11 A oto teraz ręka Pańska nad tobą: i będziesz ślepym, nie widząc słońca aż do czasu. A zarazem przypadła na niego chmura i ciemność, a błąkając się szukał, kto by go wiódł za rękę.12 Tedy widząc starosta, co się stało, uwierzył, zdumiewając się nad nauką Pańską.13 A puściwszy się z Pafu Paweł i ci, którzy z nim byli, przyszli do Pergi Pamfiliejskiej. A Jan odszedłszy od nich, wrócił się do .14 A oni odszedłszy z Pergi, przyszli do Antyjochii Pisydejskiej, a wszedłszy do w dzień sobotni, usiedli.15 A po przeczytaniu i proroków, posłali do nich przełożeni bóżnicy, mówiąc: Mężowie bracia! macieli wolę jakie napominanie uczynić do ludu, mówcie.16 Tedy powstawszy Paweł, a ręką skinąwszy rzekł: Mężowie Izraelscy i którzy się boicie Boga! słuchajcie:17 Bóg ludu tego Izraelskiego wybrał ojców naszych i wywyższył lud, gdy byli przychodniami w ziemi egipskiej, i w ramieniu wyciągnionem wywiódł je z niej.18 I przez czas czterdziestu lat znosił obyczaje ich na puszczy.19 A wygładziwszy narodów w ziemi Chananejskiej, losem rozdzielił między nie onę ziemię ich.20 A potem około czterysta i pięćdziesiąt lat dawał im sędziów, aż do Samuela proroka.21 A od czasu prosili o króla. I dał im Bóg Saula, syna Cysowego, męża z pokolenia Benjaminowego, przez lat czterdzieści.22 A gdy go odrzucił, wzbudził im Dawida za króla, któremu też wydawając powiedział: Znalazłem Dawida, syna Jessego, męża według serca mego, który będzie czynił wolę moję.23 Z jegoż nasienia Bóg według obietnicy wzbudził Izraelowi zbawiciela Jezusa.24 Przed którego przyjściem kazał Jan chrzest pokuty wszystkiemu ludowi Izraelskiemu.25 A gdy Jan dokonał biegu swego, rzekł: Kim mię być mniemacie? Nie jestem ja, ale oto idzie za mną, u którego nóg obuwia nie jestem godzien rozwiązać.26 Mężowie bracia, synowie narodu Abrahamowego i którzy się między wami Boga boją! wamci słowo tego posłane jest.27 Albowiem ci, co mieszkają w Jeruzalemie i przełożeni ich, nie znając tego Jezusa i głosów prorockich, które przez każdy sabat bywają czytane, wypełnili je, osądziwszy go.28 A żadnej przyczyny śmierci w nim nie znalazłszy, prosili Piłata, aby był zabity.29 A gdy wykonali wszystko, co o nim było napisane, zdjąwszy go z drzewa, włożyli go do grobu.30 Ale go Bóg wzbudził od umarłych.31 Który widziany jest przez wiele dni od tych, którzy z nim przyszli z Galilei do Jeruzalemu, którzy są świadkami jego przed ludem.32 I my wam opowiadamy tę obietnicę, która się ojcom stała, ją Bóg wypełnił nam, dziatkom ich, wzbudziwszy Jezusa.33 Jako też w Psalmie wtórym napisane jest: Syn mój jesteś ty, jam ciebie dziś .34 A iż go wzbudził od umarłych, aby się więcej nie wrócił do skażenia, tak powiedział: Dam wam święte dobrodziejstwa Dawidowe wierne.35 i indziej powiada: Nie dasz Świętemu twemu widzieć skażenia.36 Albowiemci Dawid za wieku swego usłużywszy woli Bożej, zasnął i przyłączony jest do ojców swoich, a widział skażenie.37 Lecz ten, którego Bóg wzbudził, nie widział skażenia.38 Niechże wam tedy będzie wiadomo, mężowie bracia, iż się wam przez tego opowiada odpuszczenie grzechów:39 I od wszystkiego od czegoście nie mogli być przez zakon Mojżeszowy usprawiedliwieni, przez tego każdy wierzący usprawiedliwiony bywa.40 A przetoż patrzcie, aby na was nie przyszło to, co powiedziano w prorokach:41 wy wzgardziciele i dziwujcie się, a wniwecz się obróćcie; bo ja sprawuję sprawę za dni waszych, sprawę, której nie wierzycie, choćby wam kto o niej powiadał.42 A gdy oni wychodzili z bóżnicy żydowskiej, prosili ich poganie, aby i w drugi sabat mówili do nich też słowa.43 A po rozpuszczeniu zgromadzenia, poszło wiele Żydów i nabożnych nowowierników za Pawłem i Barnabaszem, którzy mówiąc do nich, radzili im, aby trwali w łasce Bożej.44 A w drugi sabat niemal wszystko miasto się zgromadziło na słuchanie słowa Bożego.45 Tedy widząc lud, napełnieni są zazdrością i sprzeciwiali się temu, co Paweł powiadał, mówiąc przeciwko temu i bluźniąc.46 A Paweł i Barnabasz, bezpiecznie mówiąc, rzekli: Wamci najpierwej miało być opowiadane słowo Boże; ale ponieważ je odrzucacie, a sądzicie się być niegodnymi wiecznego, oto się obracamy do pogan.47 Albowiem nam tak Pan, mówiąc: Położyłem cię światłością poganom, abyś był zbawieniem aż do krajów ziemi.48 A słysząc to poganie, radowali się i wielbili słowo Pańskie, i uwierzyli, ilekolwiek ich było sporządzonych do żywota wiecznego.49 I roznosiło się słowo Pańskie po wszystkiej onej krainie.50 A Żydowie poduszczali nabożne i uczciwe, i przedniejsze w mieście; a wzbudzili prześladowanie przeciwko Pawłowi i przeciwko Barnabaszowi, i wygnali je z granic swoich.51 A oni otrząsnąwszy proch z nóg swoich na nie, przyszli do Ikonii.52 A uczniowie byli napełnieni radości i Ducha Świętego.
1 I stało się w Ikonii, że także weszli do żydowskiej, a tak mówili, że uwierzyło i Żydów, i Greków wielkie mnóstwo.2 Lecz , którzy nie uwierzyli, podburzyli i zajątrzyli serca pogan przeciwko braciom.3 I byli tam przez długi czas, bezpiecznie mówiąc w Panu, który dawał słowu łaski swojej i czynił to, że się działy znamiona i cuda przez ręce ich.4 I rozerwało się mnóstwo miejskie, a byli jedni z Żydami a drudzy z Apostołami.5 A gdy się wzburzyli i poganie, i Żydzi z książęty swoimi, aby je zelżyli i ukamionowali:6 Zrozumiawszy to, uciekli do miast Likaońskich, do Listry i do Derby, i do okolicznej krainy,7 A tam kazali .8 A mąż niektóry w Listrze chory na nogi siedział, będąc chromy z matki swojej, który nigdy nie chodził.9 Ten słuchał Pawła mówiącego; który nań pilnie patrząc i widząc, miał wiarę, żeby mógł być uzdrowiony,10 Rzekł wielkim głosem: Stań prosto na nogi twoje; i wyskoczył i chodził.11 A lud widząc, co Paweł uczynił, podnieśli głos swój, mówiąc po likaońsku: Bogowie stawszy się podobni ludziom, zstąpili do nas.12 I nazwali Barnabasza Jowiszem, a Pawła Merkuryjuszem, ponieważ on prowadził rzecz.13 kapłan Jowisza, który był przed miastem ich, woły z wieńcami do wrót przywiódłszy, chciał ofiary z ludem sprawować.14 Co gdy usłyszeli Apostołowie Barnabasz i Paweł, rozdarłszy szaty swoje, wpadli między lud, wołając,15 I mówiąc: Mężowie! to czynicie? I myśmyć ludzie, tymże biedom jako i wy poddani, którzy wam opowiadamy, abyście się od tych marności nawrócili do Boga żywego, który uczynił niebo i ziemię i morze, i co w nich jest.16 Który za przeszłych wieków dopuszczał wszystkim poganom, aby chodzili za drogami swemi.17 nie zaniechał samego siebie prócz świadectwa, czyniąc dobrze, dawając nam z nieba dżdże i czasy urodzajne, napełniając pokarmem i serca nasze.18 A to mówiąc, zaledwie uspokoili lud, że im nie ofiarował.19 A nadeszli z Antyjochyi i z Ikonii Żydowie, którzy namówiwszy lud i ukamionowawszy Pawła, wywlekli za miasto, mniemając żeby umarł.20 Lecz gdy go uczniowie obstąpili, wstawszy wszedł do miasta, a odszedł z Barnabaszem do Derby.21 A opowiedziawszy Ewangieliję miastu i wiele uczniów pozyskawszy, wrócili się do Listry, do Ikonii, i do Antyjochyi;22 Utwierdzając dusze uczniów i napominając, aby trwali w wierze, i mówiąc: Że przez wiele ucisków musimy do królestwa Bożego.23 A gdy im przez głosy postanowili starsze w każdym zborze i modlili się z postami, poruczyli je Panu, w którego uwierzyli.24 A przeszedłszy Pisydyję, przyszli do Pamfilii.25 I opowiedziawszy słowo Boże w Pergi, poszli do Atalii.26 A stamtąd płynęli do Antyjochyi, skąd byli oddani łasce Bożej ku tej sprawie, którą wykonali.27 A gdy tam przyszli i zgromadzili , oznajmili, co Bóg przez nie uczynił, a iż poganom drzwi wiary otworzył.28 I mieszkali tam czas niemały z uczniami.
1 A niektórzy przyszedłszy z Judzkiej ziemi, nauczali braci: się nie obrzeżecie według zwyczaju Mojżeszowego, nie możecie być zbawieni.2 A gdy różnicę i spór niemały Paweł i Barnabasz mieli z nimi, postanowili, aby Paweł i Barnabasz i niektórzy inni z nich szli do Apostołów i do starszych do , z strony tego sporu.3 Oni będąc odprowadzeni od zboru, szli przez Fenicyję i Samaryję, powiadając o nawróceniu poganów i uczynili wielką radość wszystkim braciom.4 A gdy przyszli do Jeruzalemu, przyjęci byli od zboru i od Apostołów, i starszych, i opowiedzieli, cokolwiek Bóg przez nie czynił.5 Ale powstali niektórzy z sekty Faryzeuszów, którzy byli uwierzyli, mówiąc: Że ich trzeba obrzezać i im, żeby zachowali Mojżeszowy.6 Zgromadzili się tedy Apostołowie i starsi, aby wejrzeli w tę sprawę.7 A gdy był wielki spór o tem, powstawszy Piotr, rzekł do nich: Mężowie bracia! wy wiecie, że od dawnych dni Bóg mię obrał między wami, aby przez usta moje poganie słuchali słowa i uwierzyli.8 A Bóg, który zna serca, wydał im , dawszy im Ducha Świętego, jako i nam.9 I nie uczynił żadnej różnicy między nami a nimi, wiarą oczyściwszy serca ich.10 teraz, kusicie Boga, kładąc jarzmo na szyję uczniów, którego ani ojcowie nasi, ani myśmy znosić nie mogli?11 Ale przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa wierzymy, iż będziemy zbawieni tym sposobem, jako i oni.12 I milczało ono mnóstwo, a słuchali Barnabasza i Pawła, którzy opowiadali, jako wielkie znamiona i cuda czynił Bóg przez nie między pogany.13 A gdy oni umilknęli, odpowiedział , mówiąc: Mężowie bracia! słuchajcie mię.14 Szymon powiedział, jako Bóg najpierwej wejrzał na pogany, aby z nich wziął lud imieniowi swemu.15 A z tem się zgadzają prorockie, jako jest napisano:16 Potem się wrócę, a pobuduję Dawidowy upadły, a obaliny jego zasię pobuduję i znowu go wystawię,17 Aby ci, co pozostali z ludzi, szukali Pana i wszyscy narodowie, nad którymi wzywano imienia mojego, mówi Pan, który to wszystko czyni.18 Znajomeć są Bogu od wieku wszystkie sprawy jego.19 Przetoż moje zdanie jest, żeby nie trwożyć tych, którzy się z poganów do Boga nawracają.20 Ale raczej pisać do nich, aby się wstrzymywali od splugawienia i od , i od rzeczy dławionych, i ode krwi.21 Mojżesz od dawnych wieków ma w każdym mieście te, którzy go opowiadają, gdyż go w bóżnicach na każdy sabat czytają.22 Tedy się zdało Apostołom i starszym ze wszystkim zborem, aby wybrane spośród siebie męże posłali do Antyjochyi z Pawłem i z Barnabaszem, to jest Judasa, którego zwano Barsabaszem, i Sylę, męże przedniejsze między braćmi.23 Napisawszy to przez rękę ich: Apostołowie i starsi, i bracia tym, którzy są w Antyjochyi i w Syryi, i w Cylicyi, braciom którzy są z pogan, zdrowia życzymy;24 Ponieważeśmy słyszeli, że niektórzy wyszedłszy od nas, zatrwożyli was słowy, wątląc dusze wasze, a mówiąc, że się musicie obrzezać i zakon zachowywać, którymeśmy tego nie poruczyli,25 Zdało się nam jednomyślnie zgromadzonym, posłać do was męże wybrane z miłymi naszymi, Barnabaszem i z Pawłem,26 Z ludźmi, którzy wydali dusze swe dla imienia Pana naszego, Jezusa Chrystusa.27 Przetoż posłaliśmy Judasa i Sylę, którzy wam i ustnie toż powiedzą.28 Albowiem zdało się Duchowi Świętemu i nam, abyśmy więcej nie kładli na was żadnego ciężaru, oprócz tych rzeczy potrzebnych;29 Abyście się wstrzymywali od rzeczy bałwanom ofiarowanych, i od krwi, i od rzeczy dławionych, i od wszeteczeństwa, których rzeczy jeźli się strzec będziecie, dobrze uczynicie. Miejcie się dobrze.30 A tak oni będąc odprawieni, przyszli do Antyjochyi, a zgromadziwszy mnóstwo, oddali list.31 A przeczytawszy, radowali się z pociechy.32 A Judas i Sylas, będąc i oni prorokami, długiemi słowy napominali braci i utwierdzali je.33 A zamieszkawszy tam do czasu, odprawieni są z pokojem od braci do Apostołów.34 Lecz Syli zdało się tam zostać.35 Także Paweł i Barnabasz zamieszkali w Antyjochyi, nauczając i opowiadając z wieloma innymi słowo Pańskie.36 A po kilku dniach rzekł Paweł do Barnabasza: Wróciwszy się, nawiedźmy braci naszych po wszystkich miastach, w którycheśmy opowiadali słowo Pańskie, jakoli się mają.37 Tedy Barnabasz radził, aby z sobą wzięli i Jana, którego zwano Markiem.38 Ale się to Pawłowi nie zdało brać tego z sobą, który był odszedł od nich z Pamfilii, a nie chodził z nimi na onę pracę.39 I wszczął się między nimi wielki gniew, tak iż odszedł jeden od drugiego, a Barnabasz wziąwszy z sobą Marka, płynął do Cypru.40 Ale Paweł obrawszy sobie Sylę, wyszedł, będąc poruczony łasce Bożej od braci:41 I przechodził Syryję, i Cilicyję, utwierdzając zbory.
Słowniczek archaizmów (36)
tedy
wtedy, zatem
albowiem
ponieważ, bo
jakoby
jak gdyby; żeby
zowią
nazywają
jeruzalemie, jeruzalemu
Jerozolima
bóżnicy
synagogi
zakon, zakonu
Prawo Mojżeszowe (Tora)
siedm
siedem
onego, onej, onemu
ten, tamten
świadectwo, świadectwa
w Biblii często: przykazania Boże; „skrzynia świadectwa”
wszystko, wszystkę, wszystkiej, wszystkiego
cały, każdy
zbawienia
wybawienie
pospołu
razem
iż
że
spłodził
został ojcem (w rodowodach)
przeto, przetoż
dlatego
obaczcie
zobaczyć, spojrzeć
żydowie
Żydzi
żywota
życie; także: łono, brzuch
rozkazać, rozkazał
polecić, nakazać; polecenie
niewiasty
kobieta
ewangielii, ewangieliję
ewangelia, Dobra Nowina
cóż
co
aczkolwiek
chociaż
weselem
radość
nazajutrz
następnego dnia
wnijść
wejdzie, wejść
zbór
zgromadzenie
jeźli
jeśli
przecz
dlaczego
jakób
Jakub
mowy
słowo, wypowiedź; także: język
zasię
zaś, natomiast
przybytek
namiot spotkania; miejsce mieszkania Boga wśród ludu
bałwanów, bałwanom
bożek, posąg bałwochwalczy
wszeteczeństwa
rozpusta, niemoralność
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Mały początek
Łk 13
Jezus porównuje królestwo Boże do ziarna gorczycy, które wyrasta w drzewo, i do zakwasu, którym kobieta zaczyna całe ciasto. Oba obrazy mówią o niepozornym początku i ukrytym, lecz nieodpartym wzroście. W świecie ceniącym spektakularne efekty łatwo lekceważyć małe, codzienne akty wiary: modlitwę w kuchni, uprzejmość wobec trudnego współpracownika, wierność w drobiazgach. Bóg często działa tak, że nie widać go od razu. Dziś nie próbuj dokonać czegoś wielkiego. Zrób jedną małą, dobrą rzecz i zostaw skutki Panu, który rozwija to, co zasiane w jego imieniu. Wierność w małym to już uczestnictwo w jego królestwie.
Modlitwa: Panie, naucz mnie cenić małe kroki i ufać, że ty sprawisz wzrost.